İşyeri ile sigortalının kuruma bildirilmesi ve hizmet tespiti davası

Abstract

Sosyal güvenlik hakkı toplumdaki her kesimi kapsayan, insani, evrensel ve anayasal bir haktır. Çalışma hayatına girdikten itibaren bu hak ve yükümlülüklere dâhil olunur. Bu hak ve yükümlülüklerden vazgeçilemez, birisine devredilemez veya bir sözleşmeyle bu hususlar değiştirilemez. Sosyal güvenlik sisteminden yararlanmak için bu sistemi yürüten kurum olan SGK’ nin sigorta ilişkisinden haberdar olması gerekmektedir. Bazı risklere karşı koruma sağlanması için sadece SGK’ye bildirim yapılması yeterli iken bazı riskler bazı prim ödeme, belirli bir sigortalılık süresi gibi yükümlülükler getirilmiştir. Bundan dolayı bu haklardan yararlanılması için SGK’nin ilgili sigortalılık ilişkisinden haberdar olması son derece önem arz etmektedir.Ülkemizde kayıt dışı istihdamın fazla olması SGK’ye yapılan bildirim yükümlülüklerinin de yerine getirilmemesi sonucunu doğurmaktadır. Bu durum sigortalıların sosyal güvencelerin sağlanması konusunda büyük zararlara yol açmaktadır. Sigortalılar bu mağduriyetlerini gidermek için ise en büyük dayanakları olan hizmet tespiti davalarına başvurmaktadırlar.Hizmet tespiti davaları sigortalıların ellerinden alınan sosyal güvence hakkının korunması için bir araçtır. Sigortalılar bu dava sonucunda kaybettikleri sosyal güvencelerine tekrar kavuşabilmektedir. Ancak hizmet tespiti davalarında birtakım sorunlar bulunmaktadır. Bu sorunlar anayasal bir güvence olan sosyal sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin özellikle zorunluluk ilkesine ters düşmektedir.Bu çalışmada belirtilen hususlar ışığında sosyal güvencenin sağlanabilmesi için sigortalının ve işyerinin SGK’ye bildirilmesi ile bildirilmemesi durumunda hizmet tespiti davalarına başvurulması ve bu konulardaki sorunlar incelenmiştir.

The right to social security is a humanitarian, universal and constitutional right, covering all segments of society. They are included in these rights and obligations starting from working life. These rights and obligations cannot be waived, transferred to someone or these matters cannot be changed by a contract.To benefit from the social security system, SGK, the institution implementing this system, should be aware of the insurance relationship. While it is sufficient to notify SSK only in order to protect against some risks, some risks have been imposed, such as some premium payment, a certain insurance period. Therefore, it is extremely important for the SSK to be aware of the related insurance relationship in order to enjoy these rights.The fact that unregistered employment is high in our country results in not fulfilling the notification obligations made to SSK. This situation causes great losses in providing the social security of the insured. Insured people apply to service determination lawsuits, which are their biggest support, in order to eliminate these grievances.Service determination cases are a tool to protect the right to social security from the insured's hands. Insured can regain the social security they lost as a result of this lawsuit. However, there are some problems in service determination cases. These problems are in contradiction with the especially mandatory principle of social insurance rights and obligations, which is a constitutional guarantee.In the light of the issues mentioned in this study, in order to provide social security, if the insured and the workplace are not notified to SSK and to apply for service determination cases and the problems in these matters have been examined.