Muhammed İbni Hasan İbni Aliyyi’l-Hüseyn’in tabirnamesi (metin, sözlük, dil incelemesi)

Abstract

Türk dili üzerinde yapılan çalışmalardan bir kısmı, Türk dilinin en çok eser verilen dönemlerinden Eski Anadolu Türkçesi üzerinde olmuştur. O dönemin söz varlığının ortaya konulması ve dil özelliklerinin tespit edilmesi için çeşitli çalışmalar ve yollar ortaya konmuştur. Bu yollardan birisi de metin çalışması olmuştur. Bu dönemin zengin eser varlığı üzerinde birçok araştırmacı çalışma yapmıştır, ancak bu araştırmaların yeterli olduğu söylenemez. Bu çalışmada Eski Anadolu Türkçesi döneminde yazılmış bir rüya tabirnamesi incelenmiştir. Rüya tabirnameleri dil bilgisi açısından çok incelenmiş bir tür değildir. Üzerine yapılan çalışmalar bir kaç tane ile sınırlıdır. Bundan dolayı, özellikle çok zengin bir kelime hazinesi bulunan bu eser dil açısından incelenmeye değer görülmüştür. Üzerinde çalıştığımız bu eser, ses ve şekil bilgisi yönüyle Eski Anadolu Türkçesinin genel özelliklerini taşımaktadır. Eser yazıldığı dönemin dil ve kültür özelliklerine ışık tutması, Türkçenin kelime hazinesi ortaya koyması, soyut ve somut kavramları açıklamada Türkçenin ifade gücünü göstermesi ve diğer dillerden geçişleri ve bunların kullanılmasını göstermesi açısından da önemlidir. Üzerinde çalıştığımız eser, Muhammed ibni Hasan ibni Aliyyi’l-Hüseyn’in yazdığı, Hasan ibni Mustafa’nın Üsküp’te istinsah ettiği, Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar bölümünde 4271 numarada kayıtlı olan TaǾbįr-nāme’dir. Çalışmamız, Giriş, Dil İncelemesi, Metin ve Sözlük olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır.

Theses on Turkish Language contain Old Anatolian Turkish Language and Ottoman Turkish with many of handwriting books. To display vocabulary of this period of Turkish, a lot of methods and theses were prepared. One of the methods is studying on handwriting texts. In this study, language study of a dream interpretation which belongs to Muhammad bin Hassan bin Aliyyi’l-Hussein in Old Anatolian Turkish Language period has been made. Our study consists of four main sections which are Entry, Write characteristics and phonics’ Text and Index with Lexicon. The work includes the phonetic and structural characteristics of Old Anatolian Turkish. This work reflects the effects of foreign languages on Turkish in that period reflects the vocabulary of Turkish, shows the expressive power of Turkish for concrete and spiritual concept and it has a special importance because of its showing the productive force of Turkish equivalents for Arabic and Persian words. This work is recorded in Süleymaniye Library in the section of Yazma Bağışlar with the fixture number 4271. This TaǾbįr-nāme was copied by Hassan İbni Mustafa in central of Üsküp.