Türkiye’de bölgelerarası gelişme farklarının azaltılmasında teşvik uygulamalarının etkinliği

Abstract

TÜRKİYE’DEKİ BÖLGELERARASI GELİŞME FARKLARININ AZALTILMASINDA TEŞVİK UYGULAMALARININ ETKİNLİĞİ Özellikle Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra, gelişmişlik ve azgelişmişlik üzerine yapılan tartışmalar giderek artmış ve bu doğrultuda yapılan çalışmalarla uluslararası arenada görülen gelişme düzeylerindeki farklılıkların, ülkelerin kendi bünyelerindeki coğrafi bölgeler arasında da görüldüğü ortaya koyulmuştur. Liberal ekonomik sistem içinde, piyasa güçlerinin yönlendirdiği ekonomik faaliyetlerin belirli bölgelerde toplanması ile oluşan farklılıkları birçok tarihsel ve coğrafi nedenle açıklamak mümkündür. Rasyonel ekonomik davranış ilkesi sonucu oluşan bu farklılıklar, ülke içinde farklı bölgelerde yaşayan toplumun hayat standartları arasında derin farklılıklara yol açması ve sosyal huzursuzluğa neden olması nedeniyle devlet tarafından çözülmesi ya da düzenlenmesi gereken bir konu olarak ele alınmaktadır. Serbest piyasa düzeninin kabul gördüğü bir ekonomik sistem içinde devlet bazı bölgelerin geri kalmışlığını ileri sürerek yatırımcılardan söz konusu bölgelerde yatırım yapmalarını talep edememektedir. Bu nedenle, bu bölgeleri çeşitli araçlara cazip hale getirerek, yatırımcıları bu şekilde yönlendirmeye çalışmaktadır. Türkiye’de Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze kadar geçen dönem ele alındığında Doğu bölgeleri ile Batı bölgeleri arasında giderek derinleşen bir fark olduğu görülmektedir. Cumhuriyet’in ilk yıllarında sanayileşmeyi hedefleyen teşvik politikaları, ilerleyen yıllarda yerlerini bölgelerarası gelişme farklarını azaltmaya yönelik olan politikalara bırakmıştır. “Türkiye’deki Bölgelerarası Gelişme Farklarının Azaltılmasında Teşvik Uygulamalarının Etkinliği” başlıklı bu tezde, söz konusu farkların azaltılması için uygulanan teşvik politikaları sonuçları ile birlikte ele alınarak, farkların azaltılmasında ne derece başarılı bir yol izlendiği ortaya koyulmaya çalışılacaktır.

THE EFFECTS OF THE POLICIES TO REDUCE THE DEVELOPMENT DIFFERENCES BETWEEN REGIONS OF TURKEY. After the First World War, the arguments about developed and undeveloped countries, are gradually increased. These arguments showed that as well as at international area, the development differences are also seen at different geographical regions of each country. At liberal economic system, while explaining the collection of all economic activities at some certain regions, it is easily seen that the historical, geographical differences have a big effect. These differences between regions bring unequal social life quality and social uneasiness at the same time. And at this point, this matter becomes a problem that goverments have to solve. Turkey used to apply many different policies in order to supply equality of the developments of the regions. With this study, the effects of these policies are explained and suggestions given.