Küreselleşen sermaye piyasaları sürecinde borsa birleşmeleri ve İMKB’nin bu süreçteki yeri

Abstract

Çalışma; küreselleşmenin sermaye piyasalarına etkileri, gelişen teknolojiyle sermayenin sınırları aşması, zaman içinde pazar payı artırma yarışı kaynaklı birleşmeler, bunların borsalara getirileriyle Türk sermaye piyasasının bugünkü durumu, hedefleri, AB'ye hazırlık sürecinde yapılan çalışmalar, birleşmenin getirecekleri-götürecekleri konularında inceleme, araştırma ve karşılaştırma teknikleri kullanılarak hazırlanmıştır. Çalışma kısaca şöyle özetlenebilir: İnsanlar tarih boyunca farklı isimler altında daima mal-hizmet mübadelesinde bulunmuşlar; mübadelelerin yapıldığı mekânları pazar, fuar, panayır, borsa gibi adlarla ifade etmişlerdir. Mübadele mekânlarının güvenilirliği, standardizasyonu borsalar sayesinde sağlanmış, borsalar organize ticaretin vazgeçilmezi olmuşlardır. Başlangıçta ülke içi faaliyette bulunan borsalar, küreselleşme sürecinde gelişen teknolojiden yararlanarak yükselen rekabet ve her geçen gün artan ürün çeşitliliği sonucunda finans dünyasında sermayenin dolaşım hızına ayak uydurabilmek amacıyla yeni oluşumlara gitmişlerdir. 2000'li yıllarda uluslararası sermaye piyasalarındaki en belirgin trend, borsalarla diğer sermaye piyasası kuruluşları arasında yaşanan birleşme, devralma veya işbirlikleridir. Bu sayede ortak platformlar oluşturulmuş, rekabet güçlenmiş, yabancı yatırımcı sayısı artırılmış, teknoloji transferi sağlanmış, piyasalarda derinlik artmış, yüksek likiditeye kavuşulmuştur. Günümüz sermaye piyasalarında söz konusu oluşumların en başarılı örneklerini; Paris, Amsterdam ve Brüksel borsalarının öncülüğünde oluşturulan Euronext, Kuzey ve Baltık ülkeleri borsalarını çatısı alında toplayan Norex, vadeli işlem borsaları entegrasyonu Eurex ve siyasi-ekonomik birlik oluşturma amacında olan Avrupa Birliği verir. 1985 yılında kurulan, Türkiye'de ekonominin ve mâli piyasaların temel kuruluşlarından, yükselen piyasalar arasında önemli bir yeri bulunan İMKB, Avrupa Birliği'yle bütünleşme aşamasında kendini doğrudan rekabetin içinde bulacağından AB mevzuatıyla harmonizasyon, Birlik'le rekabet stratejilerinin belirlenmesi konularında düzenlemeler yapmaktadır. Son on yılda hızla gelişen ve işlem hacmi önemli ölçüde artan, uluslararası ilişkileri ivme kazanan Türk Sermaye Piyasası, bu bütünleşmeyle işlem ve sermaye maliyetlerini düşürmeyi hedeflemektedir. Bu koşullar, büyümeyi destekleyerek işsizliğin azalmasında önemli bir faktör olacaktır. Ayrıca bütünleşmeyle Türk yatırımcıları ve menkul kıymet ihracatçıları alternatif pazar imkânına kavuşacaktır. The thesis is written on the subjects of the effects of globalization on capital markets, the overgrowing of the capital with the developing technology, the mergers as a result of the race for increasing the market share over time, and the impacts of these to the stock markets and the present state and goals of the Turkish capital markets, the actions taken in the process of preparation for EU and the ups and downs of integration, using analysis, research, comparison techniques. The thesis can be summarized as follows: Men have always been exchanging goods and services throughout history even if it was called something other than trade; they named the places where these exchanges took place the bazaar, the fair, the marketplace, the stock market. The security and standardization of these trade places were maintained by the stock markets thus stock markets became indispensable for organized trade. The stock markets that functioned nationally have moved on to new formations benefiting from the developing technology in the globalization process. The most pronounced trend of the international capital markets since the year 2000 is the mergers, acquisitions and collaborations between the stock markets and the other capital market organizations. This way, platforms were formed, competition rose, the number of foreign investors raised, transfer of technology was made possible, the depth of the market grew, high liquidity was accomplished. In today's capital markets, the most successful examples of the mentioned formations are Euronext, Norex, Eurex and the EU whose goal is to form a political-economical union. ISE, Istanbul Stock Exchange was founded in 1985 and since then ISE acted as one of the main organizations of economy and financial markets in Turkey, with an important place in the emerging markets. ISE is making arrangements to harmonize with the EU legislation and to determine competition strategies because ISE will find itself in direct competition in the integration with EU phase. Turkish Capital Market, -which has evolved rapidly in the last decade, whose trading volume has increased immensely and international relations have accelerated - aims to lower its transaction and capital costs with this integration. These terms will encourage growth and play an important role in decreasing unemployment. Furthermore, with the integration, Turkish investors and security exporters will have an alternative market.