Küresel iklim değişikliği ve tarım : gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler üzerine ekonometrik bir analiz

Abstract

Tarım sektörü doğrudan iklim koşullarına bağlı olması dolayısıyla iklim değişikliği etkilerine en açık sektörlerden biridir. Yağış rejimindeki değişimler, deniz seviyesinin yükselmesi, sıcaklık artışı, kuraklık gibi etkilerin tümü tarım sektöründeki üretim faaliyetlerini etkilemektedir. İklim değişikliğinin tarım sektörü üzerinde yarattığı etkiler bilhassa gelişmekte olan ülkeler için önem arz etmektedir. Bunun bir nedeni tarımsal üretimin gelişmekte olan ülkeler için hala en önemli ekonomik faaliyetlerden biri olmasıdır. Diğer yandan coğrafi konum ve yapısal koşulları itibariyle gelişmekte olan ülkelerde tarım sektörünün iklim kırılganlığı daha yüksektir. Bununla birlikte gelişmekte olan ülkeler, gelişmiş ülkelere kıyasla sera gazı salımına daha az etki etmekte ancak iklim değişikliği etkilerine daha çok maruz kalmaktadır. Bu bağlamda ilgili çalışmada iklim değişikliğinin tarım sektörüne etkisi hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler için ekonometrik tahmin yöntemleri ile analiz edilmiştir. Modelde Panel AMG yöntemi ile uzun dönem eşbütünleşme katsayıları belirlenmiştir. Model bulgularına göre karbondioksit, sıcaklık ve tarımsal su stresindeki %1’lik artış, gelişmekte olan ülkelerde tarım sektörünün GSYH içindeki payını sırasıyla %1.2, %3.4 ve %3.6; gelişmiş ülkelerde ise %3.7, %3.2 ve %3.9 olumsuz etkilemektedir. Yağış ve tarım alanı değişkenlerindeki %1 artışın ise tarımsal üretimi, gelişmekte olan ülkelerde sırasıyla %2.3 ve %4.1; gelişmiş ülkelerde ise %2.9 ve %2.8 olumlu etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Çalışmanın devamında hata düzeltme modeli ile değişkenler arası kısa dönem ilişkilerin varlığı Dumitrescu ve Hurlin (2012) nedensellik analizi ile de değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. Bulgular hem ülke grupları hem de analize dahil edilen otuz altı ülke için ayrı şekilde incelenebilmektedir. Bu bağlamda çalışma iklim değişikliği ile mücadele sürecinde geliştirilecek uyum politikalarının önceliklendirilmesi amacıyla önem taşımaktadır.

The agricultural sector is among the most vulnerable to the impacts of climate change due to its direct dependence on climatic conditions. Changes in precipitation patterns, rising sea levels, increasing temperatures, and droughts significantly affect agricultural production activities. The effects of climate change on agriculture are particularly crucial for developing countries. One reason is that agricultural production remains a vital economic activity in these countries. Additionally, the agricultural sector in developing countries tends to be more vulnerable to climate change due to geographical and structural factors. Despite having a smaller contribution to global greenhouse gas emissions compared to developed countries, developing countries experience greater exposure to the effects of climate change. This study analyzes the impact of climate change on the agricultural sector using econometric estimation methods for both developed and developing countries. Long-run cointegration coefficients are determined using the Panel AMG method. According to the findings, a 1% increase in carbon dioxide, temperature, and agricultural water stress negatively affects the share of agriculture in GDP by 1.2%, 3.4%, and 3.6%, respectively, in developing countries, and by 3.7%, 3.2%, and 3.9%, respectively, in developed countries. Conversely, a 1% increase in precipitation and agricultural land area positively impacts agricultural production, with increases of 2.3% and 4.1% in developing countries, and 2.9% and 2.8% in developed countries, respectively. Furthermore, short-term relationships between variables are analyzed using the error correction model, while the causality relationships are examined through the Dumitrescu and Hurlin (2012) causality analysis. The findings are presented separately for the two groups of countries and for the 36 countries included in the analysis. This study provides important insights for prioritizing adaptation policies in the fight against climate change.