Milletlerarası özel hukukta cezalandırıcı tazminat

Abstract

Bir Anglo-Amerikan hukuku müessesesi olarak cezalandırıcı tazminata, ağır kusurla yahut pervasızca ika edilen haksız fiiller neticesinde haksız fiili ika edenin davranışı esas alınarak cezalandırma ve caydırma amacı ile hükmolunmaktadır. Bu sebeple Kıta Avrupası hukuk sisteminin tazminatın telafi edici olması gerektiği temel anlayışı ile çelişen bir karakteri haizdir. Çalışmamızın amacı cezalandırıcı tazminatı milletlerarası özel hukuk yönü ile ele almak ve bu hukuki müesseseye dair yaklaşımlara eleştirel bir bakış açısı sunmaktır. Bu doğrultuda diğer bölümlerde izah edilecek hususların somutlaştırılması adına ilk bölümde cezalandırıcı tazminata dair maddi hukuk anlatısına yer verilmiş, Türk hukuku ve karşılaştırmalı hukukta bu hukuki müessesenin nasıl konumlandırıldığının izahı yoluna gidilmiştir. Cezalandırıcı tazminatın maddi hukuk nezdinde incelenmesi ve konumlandırılmasının akabinde çalışmanın konusunu oluşturan milletlerarası özel hukukta cezalandırıcı tazminatın kanunlar ihtilafı yönü ele alınmıştır. Bu noktada cezalandırıcı tazminat sorumluluğuna uygulanacak hukuk ve yabancı hukukun cezalandırıcı tazminat öngören hükümlerinin uyuşmazlığa tatbiki meselelerine değinilmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümü ise yabancı mahkemelerden alınan cezalandırıcı tazminat ilâmlarının tenfizini konu edinmektedir. Bu doğrultuda yabancı mahkemelerden alınan cezalandırıcı tazminat hükümlerinin tenfizi, karşılaştırmalı hukuktaki içtihat örnekleri ile de somutlaştırılarak ele alınmış, özellikle kamu düzenine aykırı olmama şartına yönelik açmazlara temas edilmiş ve kısmi tenfiz imkânına dair yaklaşımlar incelenmiştir.

As an institution of Anglo-American law, punitive damages are awarded based on the conduct of the tortfeasor, with the aim of punishment and deterrence, in cases where the tort is committed with gross negligence or recklessness. For this reason, it has a character that contradicts the fundamental principle of civil law, which regard compensation as having a primarily compensatory function. The purpose of this study is to examine punitive damages from the perspective of private international law and to provide a critical analysis of the approaches to this legal institution. In this context, the first chapter presents a substantive law narrative of punitive damages to provide a foundation for the issues discussed in later sections. It explains how this legal concept is positioned in Turkish law and comparative law. Following the examination of punitive damages under substantive law, the study turns to the conflict of laws dimension of punitive damages within the scope of private international law, which forms the main subject of the study. At this point, attention is given to the applicable law regarding liability for punitive damages and the application of foreign legal provisions prescribing punitive damages in the resolution of disputes. The third and final chapter of the study deals with the recognition and enforcement of foreign judgments awarding punitive damages. In this context, the enforcement of such judgments is analyzed with reference to case law examples from comparative legal systems, with particular attention given to the challenges related to the requirement of compliance with public policy, and different approaches to the possibility of partial enforcement are also examined.