Öğretmenlerin mesleki kimlik algısı, örgütsel bağlılık düzeyi ve sınıf yönetimi yeterliği arasındaki ilişkiler örüntüsünün incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada farklı branşlardaki ortaokul öğretmenlerin mesleki kimlik algısı, örgütsel bağlılık düzeyi ve sınıf yönetimi yeterliği arasındaki ilişkiler örüntüsü incelenmiştir. Öğretmenlerin mesleki kimlik algısı, örgütsel bağlılık düzeyi, ve sınıf yönetimi yeterlik algısı cinsiyet, branş, çocuk sahibi olup olmama, kariyer evresi, eğitim düzeyi, öğretmen lisesi mezunu olup olmama ve anne veya babanın öğretmen olup olmaması değişkenleri açısından da incelenmiştir. Mesleki Kimlik Algısı Ölçeği (MKAÖ) araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Keşfedici karma desen çerçevesinde hem nitel hem de nicel veriler birlikte kullanılmıştır. Nitel veriler kuramsal çerçeveye ek olarak maksimum örnekleme yöntemi ile farklı kariyer evrelerinden seçilen yirmi öğretmenin yarı yapılandırılmış görüşme analizlerini içermektedir. Görüşmeler içerik analizi dâhilinde tematik kodlama ile analiz edilmiştir. Tematik kodlama sonucu beş ana tema altında oluşan alt temalar sorulara dönüştürülmüş ve madde havuzuna eklenmiştir. Taslak halinde oluşturulan ölçek için on iki adımda açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda eğitimsel ve öğretimsel etkileşim algısı, mesleki rol algısı, mesleki statü/ saygınlık algısı, mesleki güdü algısı ve deneyimsel pedagoji algısı boyutları oluşmuştur. Taslak ölçek küme örnekleme yöntemiyle seçilmiş 280 öğretmene uygulanarak doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Bu analiz sonucunda CMIN/ DF=1.930; GFI, CFI, TLI, TLI >0.90; RMSEA < 0.50 uyum indeksleri değerlerinin sağlandığı görülmüştür. Yakınsak geçerlik AVE değerlerinin 0,58 ile 0,65 aralığında, ayrışma geçerliği için HTMT oranlarının 0,85’in altında değiştiği görülmüştür. Ölçeğin güvenirliği için Cronbach alfa, Spearman-Brown, Guttman iki yarı güvenirlik katsayısı ve kompozit güvenirlik (CR) değeri ile test edilmiş değerlerin 0,7 üzerinde olduğu görülmüş beş boyutlu ve 17 maddelik MKAÖ elde edilmiştir. Geliştirilen MKAÖ, Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve Sınıf Yönetimi Yeterlik Ölçeği küme örnekleme yöntemi ile seçilen 384 öğretmene uygulanarak her bir amaca ilişkin yol analiz değerleri SPSS AMOS 26 test edilmiştir. Araştırma sonunda öğretmenlerin mesleki kimlik algısı onların örgütsel bağlılık düzeyini anlamlı bir şekilde yordadığı, öğretmenlerin mesleki kimlik algısının onların sınıf yönetimi yeterlik düzeyini anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Ayrıca mesleki kimlik algısının sınıf yönetimi yeterlik algısı üzerine etkisinde örgütsel bağlılık düzeyinin ve örgütsel bağlılık düzeyinin sınıf yönetimi yeterlik algısı üzerine etkisinde mesleki kimlik algısının aracı etkilerinin olmadığı görülmüştür. Mesleki kimliğe dair öğretmen algıları göz önünde bulundurularak kuruma karşı duygusal bağlılık geliştiren ve öğrencilerle etkileşimli sınıf deneyimleri gerçekleştiren işbirlikçi okul yapılarının oluşumuna katkı sağlanmalıdır.

In this research, the investigation of relationships between teachers' perceptions of professional identity, organizational commitment levels, and classroom management competencies were analyzed. Perception of Professional Identity Scale (MKAÖ in Turkish) was developed by the researcher. Exploratory mixed design has been applied to this study. Qualitative data include semi-structured interview analysis of 20 teachers selected from different career stages by using the maximum sampling method. The interviews were analyzed according to the thematic coding process as part of the content analysis. The sub-themes formed under five main themes and they were added to item pool. Exploratory factor analysis conducted in twelve steps, the dimensions were formed as perception of educational and instructional interaction, professional role perception, professional status/ prestige perception, professional motivation perception and experiential pedagogy perception. Confirmatory factor analysis was applied to 280 teachers selected by cluster sampling method. After this analysis, CMIN / DF = 1.930; GFI, CFI, TLI, TLI> 0.90; RMSEA <0.50 were revealed and this showed that the values of fit indices were achieved. For the convergent validity AVE values ranged from 0.58 to 0.65, for the divergence validity ranged the HTMT rates were under 0.85. These values indicated that the scale satisfied the validity issues. For reliability, Cranach’s Alpha, Spearman-Brown; Guttmann two-half reliability coefficients and composite reliability (CR) value were calculated and found to be above 0.7. Finally, five-dimensional and 17-item MKAÖ (in Turkish) was obtained. MKAÖ (An Turkish), Organizational Commitment Scale and Classroom Management Competency Scale were applied to 384 teachers selected by cluster sampling method. For analyzing the relationship, the path analysis was conducted. As a result of study, it was seen that teachers 'perception of professional identity significantly predicted their level of organizational commitment, and teachers' perception of professional identity significantly predicted their classroom management competence level. It was also observed effect of professional identity perception on classroom management competency did not mediate the effect of organizational commitment level and organizational commitment level on classroom management competency. Considering teachers' professional identity, it is important to make contribution formation of school climate which enables teachers work cooperatively and enhances teachers’ affective commitment to institution.