Alman Yüksek Mahkemesi'nin 09.12.2009 Tarihli ve XII ZR 107/08 Sayılı Mehre İlişkin Kararının Değerlendirilmesi

Abstract

İslam Hukuku'nda nikah esnasında, evlilik süresince veyahut evliliğin sona er­mesi halinde erkeğin kadına verdiği muayyen mala, ticari değeri olan şeye veya paraya mehir denilmektedir. Günümüzde mehrin etkisi sadece İslam dünyası ile sınırlı kal­mamıştır. Özellikle iş göçü nedeniyle Avrupa'ya giden müslümanların mehir anlaşması yaptıkları, ancak evliliğin yürümemesi halinde açtıkları boşanma davalarında kadınla­rın mehri talep ettikleri bilinmektedir. Avrupa'da en fazla yabancının yaşadığı ülke olan Almanya'damehirdavaları uzun süredir açılmaktadır.AncakAlman YüksekMalıkemesi ilk defa 09.12.2009 tarihli ve XII ZR 107/08 sayılı kararında mehrin hangi sözleşme tipine dahil olduğuna ve Milletlerarası Özel Hukuk çerçevesinde nasıl vasıflandırılması gerektiğine dair karar vermiştir. Karar, Alman malıkemeleri tarafından çığır açan bir içtihat olarak kabul edilmiş ve Alman Hukuku'nda mehre yönelik davalarda ilk defa içtihat birliğine ulaşılmıştır. Milletlerarası Özel Hukuk alanında, mehrin mirasa dair bir kurum olarak vasıflandırılmasındaA Hukuku'nu uygulamamız gerekirken, evlilik sonrası nafaka olarak değerlendirdiğimizde B Hukuku'nu; başka bir vasıflandırmada C Hukuku'nu uygulamamız gerekebilir. Alman Yüksek Malıkemesi, uygulanacak huku­ka ulaşmak amacıyla mehri vasıflandırma yoluna gitmiş; evlilik sonrası nafaka, miras, borçlandırıcı sözleşme, evliliğin genel hükümlerine dair sözleşme ve mal rejimleri çer­çevesinde değerlendirmeler yapmıştır. Anahtar kelimeler: mehir, İslamda evlilik, İranlı müslümankarı-koca, mehir sözleşme­si, Alman aile malıkemesi, Alman Yüksek Malıkemesinin mehir kararıThe mahr, which is an obligation required by Islaınic law, is an amount of money or otherpossessions paid by the groom to his prospective bride (The Qur'an 4:4). Thus, it must be stipulated in the Islamic marriage contract. The husband is obliged to pay the malır amount to his wife. The mahr amount becomes the property ofthe wife alone. The malır provides financial independence and security to the wife in the event of her husband's death or a after they divorce. The husband may paythe ma1ır before he marries, at the time of marriage, or at a later date, as agreed with his wife. In our case, a married Iranian Musliın couple made a mahr agreement amounting to 15.000.000 Iranian Rial in Tehran. Later, both of them immigrated to Germany and became Ger­man citizens. In 2006, they got divorced in Germany. Many Islamic divorce cases are litigated in German family courts. The issue of mahr in the Islamic marriage contracts has become the subject of debate among lawyers and scholars. This article explains how the mahr is classified in Germany courts. The legal classificaticm ofthe mahr relevant in the context of private international law is diffi.cult. German courts try to give effect to the obligation ofa mahr by identifyi.ng its function in the marital relationship. The landmark decision of Federal Court of Justice ends ali the discussions. Key words: mahr, Islamic marriage, Iranian muslim couple, mahr agreement, mahr in German family courts, the mahr decision of Federal Court of Justice in Germany