Türk edebiyatının bilinen en eski nazire örnekleri: Seyf-i Sarâyî'nin şiirleri

Abstract

Nazire, edebî kavram olarak bir şairin manzum bir eserine, alelekser gazelineaynı vezin ve kafiyede olmak üzere yazılan benzeri şiir olarak tanımlanmıştır.Bu benzeri şiir, model şiirle anlam birlikteliğine sahip olmalıdır. Nazire şiir,örnek alınan şiirden söz ve anlam bakımından daha üstün olmalıdır. Nazireşairi bunu başaramazsa taklit seviyesinde kalarak başarısız olur. Nazirelerderlenerek nazire mecmualarında bir araya getirilmiştir. Derleyeni bilinennazireler Ömer bin Mezid’in Mecmûatü’n-Nezâir’i, Eğridirli Hacı Kemal’inCâmiu’n-Nezâir’i, Pervane bin Abdullah’ın Mecmûa-i Nezâir’i, EdirneliNazmî’nin Mecmau’n-Nezâir’i ve Budinli Hisâlî’nin Metâliu’n-Nezâir’idir. 14.yüzyılda yaşamış Kıpçak şairi Seyf-i Sarâyî’nin Gülistan Tercümesi’ninsonunda on altı şiiri bulunmakta olup bunlardan sekizi naziredir. Seyf’innazire yazdığı şairler; Mevlana Kadı Muhsin, Mevlana İshak, Mevlana İmâd-ıMevlevî, Ahmed Hâce es-Sarâyî, Hârizmî, Abdülmecid, Tuğlı Hâce veHasanoğlu’dur. Seyf’in nazireleri örnek şiirle aynı vezin, kafiye ve konudadır.Vezin yönünden başarılı olan nazire şiirlerde şair kafiye kelime bulmada ve sözile anlamı farklılaştırmada başarılıdır. Bu çalışmada Seyf-i Sarâyî’nin on altışiiri çeviri yazılı ve dil içi çevirili olarak verilmiştir.