Bağış kampanyalarında teleton yayıncılığının rolü : Türkiye’de afet dönemlerinde bağış davranışlarını belirleyen dinamikler üzerine bir analiz

Abstract

Teletonlar, belirli amaçlar doğrultusunda düzenlenen ve izleyicilerden bağış toplamak amacıyla uzun süreli yayınlar şeklinde gerçekleştirilen televizyon programlarıdır. Bu kampanyalar genellikle insani yardım, sağlık hizmetleri, eğitim gibi alanlarda faaliyet gösteren kuruluşlar tarafından organize edilmekte olup, toplumun geniş kesimlerinden destek sağlamak amacıyla yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Teletonların başarısı büyük ölçüde izleyicilerin bağış yapmaya teşvik edilmesine bağlıdır. Bireylerin bağış yapma davranışlarını çeşitli psikolojik ve sosyolojik faktörler büyük ölçüde etkilemektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de düzenlenen teleton kampanyalarına yapılan bağışların bireysel ve toplumsal faktörler tarafından nasıl etkilendiği incelenmiştir. Araştırmada, bireyin başkalarının iyiliği için kendi çıkarlarından fedakârlık yapma eğilimini ifade eden özgecil bağışçı motivasyonları ile başkalarının duygularını içselleştirme olarak tanımlanan empatik bağışçı motivasyonlarının etkileri ele alınmıştır. Ayrıca, kamuoyu güveni ve yardım kuruluşlarının itibarı gibi faktörlerin bu bağış davranışları üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda, Türkiye genelinde daha önce bağış yapmış veya potansiyel bağışçılar arasından seçilen 18 yaş üstü bireylere yönelik çevrimiçi anketler uygulanmış ve 361 veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, yapısal eşitlik modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgulara göre, özgecil bağış motivasyonunun teleton yayınlarına yapılan bağış davranışını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Özgecil bağış motivasyonunun, bireylerin başkalarının refahını artırma amacı güden içsel bir dürtü olduğu ve bu tür motivasyonların, teleton kampanyalarının başarısında kritik bir rol oynadığı gözlemlenmiştir.Telethons are television programs organized for specific purposes, aiming to raise donations from viewers through long-duration broadcasts. These campaigns are typically organized by institutions operating in fields such as humanitarian aid, healthcare services, and education, and are widely utilized to garner support from various segments of society. The success of telethons largely depends on encouraging viewers to donate. Individual charitable giving behaviors are significantly influenced by various psychological and sociological factors. This study examines how donations to telethon campaigns in Turkey are influenced by individual and societal factors. The effects of altruistic donor motivations, which express individuals' willingness to sacrifice their own interests for the greater good, and empathic donor motivations, defined as internalizing the emotions of others, are discussed in the research. Additionally, factors such as public trust and the reputation of charitable organizations on these charitable giving behaviors are evaluated. Accordingly, online surveys were conducted among individuals aged 18 and above who had previously donated or were potential donors across Turkey, resulting in 361 collected responses. The collected data were analyzed using structural equation modeling. The findings indicate that altruistic donation motivation positively influences charitable giving behavior towards telethon broadcasts. Altruistic donation motivation is observed as an intrinsic drive to enhance the welfare of others, and such motivations play a critical role in the success of telethon campaigns.