TEMİNAT SENETLERİNDEN KAYNAKLANAN MENFİ TESPİT DAVALARINDA GÖREVLİ MAHKEMEYE İLİŞKİN YARGITAY UYGULAMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Bir temel borç ilişkisi dolayısıyla borçlu durumda bulunan kimsenin, alacaklının edimini güvence altına almak amacıyla kambiyo senedi düzenleyerek alacaklıya teslimi mümkün ve hukuken geçerlidir. Bu senetler uygulamada “teminat senedi” olarak adlandırılmaktadır. Teminat senedi düzenlenmesi esasen, alacaklı ile borçlu arasında teminat altına alınan edim ifa edilene kadar, lehtarın senedi saklamak ve edim ifa edildiğinde düzenleyene geri vermekle yükümlü bulunduğu bir inançlı işlem niteliğindedir. Ne var ki, kambiyo senetlerinin karakteristik özellikleri dolayısıyla düzenleyenin, teminata konu edimini ifa etmiş olsa dahi, lehtar yahut lehtar tarafından ciro edilen üçüncü kişiler tarafından senedin takibe konması sonucu icra tehdidi ile karşı karşıya kalma riski bulunmaktadır. Bu noktada düzenleyenin senetle teminat altına alınan edimini ifa ettiğini ispatlaması için İİK m. 72’ye dayalı menfi tespit davası açması gerekir. Bu davanın hangi mahkemenin görev alanına girdiği tartışmalıdır. Yargıtay bazı kararlarında görevli mahkemeyi asıl borç ilişkisinin niteliğine bakarak tayin ederken diğer bazı kararlarında, kambiyo senetleri dolayısıyla açılan davaların asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğini hükme bağlamaktadır. Bu çalışmada teminat amacıyla verilen kambiyo senetlerinden doğan uyuşmazlıklarda hangi mahkemenin görevli olduğu değerlendirilmektedir.

Drawing a bill of exchange to guarantee the performance of counter party in a contractual relationship is possible and valid in law. Such kind of bills called “bill of exchanges drawed for the purpose of guarantee”. These bills’ legal character is a fudicia between debtor and payee, in which beneficiary obliged to keep the bill until the fulfillment of the performance subject to guarantee and return it when the performance is dully fulfilled. Even though a drawer fulfills his performance arising from contractual relationship he can encounter an execution proceeding due to the legal characters of the bills of exchanges. To eliminate the execution proceeding, drawer must prove his fulfillment by taking an action according to Art. 72 of Enforcement and Bankruptcy Code. Competence in such cases is highly controversial. According to some Supreme Court cases the competence problem must be solved in compliance with the nature of internal relationship. The other part, on the other side, rules that such cases must be conducted by commercial court since the disagreement derives from bills of exchange. In this study, the problem of competence arising from the bills of exchange given on the purpose of guarantee is discussed.