Dünya bankası kredilerinin kamu yatırımları üzerindeki rolü

Abstract

Dünya Bankası denilince ilk akla gelen Uluslararası Yeniden Yapılandırma ve Kalkınma Bankası olmakla birlikte, gerçekte bu kurum, Uluslararası Kalkınma Birliği, Uluslararası Finansman Kurumu, Çok Taraflı Yatırım Garanti Ajansı ve Uluslararası Yatırım Anlaşmazlıkları Çözüm Merkezi’nden oluşmaktadır. Dünya Bankası, II. Dünya Savaşı sonrası Avrupa’nın onarılması amacıyla kurulmuştur fakat Banka’nın amacı zaman içinde, özellikle savaşın yıkıntıları, ABD’nin Avrupa’ya sağladığı Marshall yardımının da desteği ile imar edildikten sonra değişmiş ve Banka gelişme yolundaki ülkelerin yatırım kredisi gereksinimlerini karşılamak amacını güden bir yatırım ve kalkınma bankası haline gelmiştir. Dünya Bankası, kurulduğu yıllardan 1980 yılına kadar, yalnızca az gelişmiş ülkelerin kalkınmasına yardım edecek projelerin finansmanı için sağladığı Proje Kredilerini vermiştir. Banka, 1980 yılından itibaren, bu ülkelerin hükümetleriyle geleneksel proje kredisi anlaşmalarının yanı sıra Yapısal Uyum Kredisi Anlaşmalarını ve daha dar kapsamlı olan Sektörel Uyum Kredisi Anlaşmalarını imzalamaya başlamıştır. Dünya Bankası’nın vermiş olduğu krediler, ekonomik bazı yaklaşımlara dayanmaktadır. Kredi politikalarının dayanak noktasını bu yaklaşımlar belirlemektedir. Kamu yatırımlarının dış borçlarla finansmanında, finansmana yönelik ve yatırımların planlanmasına yönelik sorunlarla karşılaşılmaktadır. Türkiye Dünya Bankası’ndan en çok kredi kullanan ülkeler arasında yer almaktadır. Kamu yatırımlarında dış kaynak kullanırken yaşanan sorunlar bu krediler ile finanse edilen yatırım projelerinde de ortaya çıkmaktadır. Proje hedeflerinin danışmanlarca belirlenmesi sonucu ülke gerçeklerinin göz önünde bulundurulmaması, proje konusunun politik tercihlere göre belirlenmesi projenin hazırlanması aşamasında karşılaşılan sorunlardır. İç kaynak sorunları, satın alma sorunları, nitelikli eleman sıkıntısından kaynaklanan personel sorunları, sürekli yaşanan hükümet değişiklikleri, koordinasyon eksikliği ve mevzuat ile ilgili sorunlar da projenin uygulanması aşamasında karşılaşılan sorunlardır. Although International Bank for Reconstruction and Development (IBRD) comes to mind first related to the World Bank, this institution is actually made up of The International Development Association (IDA), The International Finance Corporation (IFC), The Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA) and The International Centre for Settlement of Investment Disputes (ICSID). World Bank has been founded in order to restructure Europe after Second World War. However, aim of the Bank changed in time especially after being rebuilt with support of Marshall provided by USA to Europe and it has become an investment and development bank that has the aim of meeting investment credit requirements of developing countries. World Bank has given Project Credits for financing projects that will help development of underdeveloped countries from the year of establishment till 1980. Bank has begun to sign traditional project credit agreements with governments of these countries as well as structural Accordance Credit Agreements and Sectoral Accordance Credit Agreements with a narrower scope as from 1980. Credits given by World Bank are based on some economic approaches. Moreover, these approaches determined base of credit policies. In financing of public investments with foreign debt, problems are experienced in financing and investment planning. Turkey is one of the countries that use the most credit from World Bank. Problems that arise in using external source in public investments also arise in investment projects financed with these credits. Problems are, for example, disregarding realities of country as project aims are determined bye consultants and determining subject of project according to political choices. Internal source problems are purchasing problems, personnel problems that result from deficiency in qualified staff, continuous government changes, lack of coordination and problems related to the regulation, which are experienced in the application process of project.