Mukaddime’ de kültür ve sanat

Abstract

Mukaddime Orta Çağ İslam Dünyası'na ışık tutan birinci elden kaynak olması sebebiyle, bu konuda araştırma yapanların ilk başvurduğu eser olmaktadır. İbn Haldun eserinde siyasi gelişmelerden ziyade, siyaseti etkileyen faktörlerden; sosyal, ekonomik ve beşeri hayattan ayrıntılı olarak bahsetmiştir. Müellif, yaşadığı coğrafyadan ve tecrübelerinden de ilham alarak, üzerinde durduğu her konuyu devrinin iki temel yaşam tarzı olan bedevilik ve hadarilik kriterlerine göre işlemiştir. Bedevi topluluklar, her türlü lüksten uzak yaşama, ihtiyaçlarının temininde yalnız zaruri olanlar ile yetinme gibi özellikleri ile sanattan ve refah ile yerleşen meslek dallarından her zaman uzak kalmışlardır. Bunlar arasında çiftçilik, hayvancılık, marangozluk, dokumacılık, terzilik ve benzeri gibi ortaya çıkışı itibarı ile basit sanatlar revaçta olurken mimari, hat, musiki ve sahaflık gibi beşeri sanatlar ilgi görmemiştir. Medeniyetin gelişmesi ve hadaretin yerleşmesi ile ilgi alanları da değişmiş, insanlar lüks bir hayatın içine dalmışlar, diğer gruptan tamamen farklı olarak zerafete, güzelliğe ve eğlenceye aşırı ilgi göstermişlerdir. Medeniyet ve refah ile birlikte sahaflık, musikî ve hat gibi beşeri sanatlar ile ayakkabıcılık, terzilik, ticaret, kuyumculuk, tababet, ve imaret gibi meslek grupları toplum içinde kendisine daha fazla yer bulmuşlardır. Mukaddime'de Kültür ve Sanat konulu tezimizin giriş bölümünde müellifin hayatı, onu etkileyen kültürel çevre ve eserleri hakkında bilgi verilirken; ikinci bölümde, toplum yapısı, şehirleşme ve mimari; üçüncü ve son bölümde ise meslek grupları ve sanat konusu üzerinde durulmuştur.