Fuzuli’nin “leyla ve mecnun” unda tasavvufi kavram ve unsurlar

Abstract

Arap, İran ve Türk edebiyâtlarının ortak konuları arasında ilk planda yer alan “Leylâ ve Mecnûn” hikâyesi, en tesirli ve samimî şekilde Fuzûlî’nin mesnevîsinde ifâdesini bulmuştur. Eserini tasavvufî bir edâyla kaleme alan Fuzûlî aşk, mârifet, tevhîd, dünyâ ve varoluş gibi kavramları söz konusu mesnevîde tasavvufî literatür çerçevesinde ele almıştır. Eserde mecâzî aşkı vasıta kılarak ilâhî aşka yükselen bir sâlikin seyr ü sülûk mâcerâsındaki mânevî inkişâfını görmekteyiz. Bu çalışmada, mesnevîde beyitler arasına nakşedilmiş tasavvufî kavram ve unsurlar geniş bir şekilde ele alınmıştır. Anahtar Kavramlar: Fuzûlî, Leylâ ve Mecnûn, tasavvufî kavramlar, tasavvufî unsurlar. KURZFASSUNG Die Geschichte von “Leyla und Mecnun”, die in erster Linie eines der gemeinsamen Themen der arabischen, persischen und türkischen Literatur ausmacht, ist in Fuzulis Mesnevi-Dichtung in wirkungsvollster und vertrautester Art zum Ausdruck gekommen. Fuzuli, der sein Werk mit mystischer Haltung verfasst hat, hat in seiner obengenannten Mesnevi-Dichtung Begriffe wie Liebe, Gotteskenntnis, die Einheit Gottes, Welt und Existenz im Rahmen der mystischen Literatur bearbeitet. In dem Werk sieht man die innerliche Entfaltung eines Sufis bei der Gotteswanderung, der anhand der figürlichen Liebe zur göttlichen Liebe überschreitet. In dieser Arbeit wurden die zwischen die Verse geflochtenen mystischen Begriffe und Elemente ausführlich behandelt.