Döviz tevdiat hesapları ve döviz kuru oynaklığı arasındaki nedensellik ilişkisi: Ekonometrik analiz

Abstract

Döviz tevdiat hesapları, banka hesaplarında temelde yurtiçi yerleşik ve yurtdışı yerleşiklerin hesapları olmak üzere iki ana başlık altında takip edilmektedir. Türkiye’de söz konusu hesapların yaklaşık %97 si yurtiçi yerleşiklere aittir. Dolayısıyla yurtiçi yerleşiklerin döviz tevdiat hesaplarını incelemek ve döviz kuru oynaklığı ile ilişkisini ortaya koymak önem arz etmektedir. Döviz tevdiat hesapları temel olarak gerçek kişiler, resmi kuruluşlar, ticari ve diğer kuruluşlar olmak üzere üç ana gruba ayrılmaktadır. Çalışmada, söz konusu grupların döviz kuru üzerindeki etkisi incelenirken öncelikle birim kök analizi yapılmış, daha sonra eşbütünleşme analizi ile kısa ve uzun dönemli ilişki açıklanmaya çalışılmıştır. Son olarak VAR analizi ile nedensellik yönü belirlenmiştir. Çalışmada 2014:M1-2021:M12 dönemine ait döviz kuru oynaklığı ve döviz hesapları serileri kullanılmıştır. Çalışmanın amacı, Türkiye’de döviz tevdiat hesaplarının döviz kuru oynaklığına etkisini ortaya koymaktır. Granger nedensellik ilişkisine baktığımızda, gerçek kişi döviz tevdiat hesaplarından oynaklığa, ticari müşteri döviz tevdiat hesabından oynaklığa ve resmi kişi döviz tevdiat hesaplarından oynaklığa doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Tam tersi ilişkiler ise söz konusu değildir. Yani, döviz kuru oynaklığından, gerçek kişi döviz tevdiat hesaplarına, ticari ve diğer kuruluş hesabına ve resmi kuruluş hesabına doğru bir nedensellikten söz etmek mümkün değildir.

Foreign currency deposit accounts are followed under two main headings in bank accounts, mainly resident and non-resident accounts. Approximately 97% of the aforesaid accounts in Turkey belong to residents. Therefore, it is important to examine the foreign exchange deposit accounts of residents and to reveal their relationship with exchange rate volatility. Foreign currency deposit accounts are basically divided into three main groups: real persons, official institutions, commercial and other institutions. In the study, while examining the effect of these groups on the exchange rate, firstly unit root analysis was carried out, then short and long term relationship was tried to be explained with cointegration analysis. Finally, the direction of causality was determined by VAR analysis. Exchange rate volatility and foreign currency accounts series for the period 2014:M1-2021:M12 were used in the study. The aim of the study is to reveal the effect of foreign exchange deposit accounts on exchange rate volatility in Turkey. When we look at the Granger causality relationship, a one-way causality relationship has been determined from real person foreign currency deposit accounts to volatility, from commercial customer foreign currency deposit accounts to volatility, and from official person foreign currency deposit accounts to volatility. Conversely, there are no relations. In other words, it is not possible to talk about a causal relationship between exchange rate volatility, real person foreign exchange deposit accounts, commercial and other institution accounts and official institution accounts.