Türkiye’deki medya okuryazarlığı tezlerinin metodolojik açıdan incelenmesi

Abstract

Medya okuryazarlığı, iletişim ve eğitim bilimleri arasında yer alan ve sıklıkla bu alanlardaki bilimsel çalışmalara konu olan bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada Milli Eğitim Bakanlığı’nın örgün eğitimde ders vermeye başladığı 2007 yılından günümüze kadar medya okuryazarlığıyla ilgili yazılmış olan 31’i doktora olmak üzere toplam 140 lisansüstü tez, metodolojik olarak incelenmiştir. Meta analiz yöntemiyle yürütülen bu çalışmanın amacı medya okuryazarlığı konusunda yazılmış tezlerin genel durumunu betimlemek ve doktora tezlerini metodolojik açıdan inceleyerek eğilimleri ve eksiklikleri ortaya koymaya çalışmaktır. Tezlerin metodolojik açıdan değerlendirilmesi, alandaki eksiklerin ve eğilimlerin ortaya konması nedeniyle önem arz etmektedir. Araştırma kapsamında medya okuryazarlığı başlıklı tezler toplanmış ve enstitü bazlı analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, medya okuryazarlığı tezlerinin neredeyse tamamının eğitim ve medya/iletişim konularında yazıldığı görülmüştür. Tezlerin eğitim bilimleri ve sosyal bilimler enstitüsü çatısı altında yer aldığı ve tezlerde çoğunlukla karma yöntem kullanıldığı sonucuna varılmıştır. Veri toplama aracı olarak görüşme ve anket tercih edilirken, nitel analizlerde yazılımlardan sınırlı düzeyde faydalanıldığına ve araştırmalarda amaç, yöntem, kapsam gibi metodolojik açıklamaların genel olarak ifade edildiğine ulaşılmıştır. Ayrıca veri analizlerinde ön koşul testlerin eksikliği, uygulanan test ile yorumlar arasında farklılıklar olduğu ve veri toplama araçlarının yöntem olarak ifade edilmesi gibi metodolojik sorunlar tespit edilmiştir.

Media literacy is a field in between communication and educational sciences. The aim of this study, which is carried out using the meta-analysis method, is to describe the general state of theses written on media literacy and to attempt to reveal the trends and deficiencies of the area by examining the doctoral theses from a methodological perspective. Within the scope of this research, theses containing media literacy-related titles were collected and analyzed in accordance with their institutes. Accordingly, a total of 140 theses written on media literacy since 2007, 31 of which are doctoral dissertations, have been examined. The following conclusions have been reached as a result: almost all of the media literacy theses written on education and media/communication subjects had been gathered under the umbrella of educational sciences and social sciences institutes. They had utilized mostly mixed methods; preferred interviews and questionnaires as data collection tools and applied software only at a limited level in qualitative analysis. Moreover, methodological explanations such as purpose, method and scope were generally stated. In addition, methodological problems were identified such as the lack of prerequisite tests in data analysis, the incongruity between the applied tests and their interpretations, and the expression of data collection tools as a method.