Ferulago trachycarpa BOISS. Bitkisinin Kaz Dağları Örneklerinin Mineral Besin Alım Özellikleri; Bitki-Toprak İlişkileri

Abstract

Kaz Dağı, Homeros’un İlyada destanında da belirttiği gibi mitolojide önemli olduğu kadar bitki türleri zenginliği bakımından da Türkiye’nin en önemli bölgelerinden biridir. Türkiye’de bulunan 39 milli parktan 23.’sü olan Kaz Dağı Milli Parkı, 877.777 hektar alana sahiptir. Edremit Körfezi’nin kuzeyinde, Çanakkale ve Balıkesir İllerinin arasında yer alan Kaz Dağı, Ege ve Marmara Denizine komşu olması ve 1774 m yüksekliğe sahip olması gibi özellikleriyle geniş bir biyoçeşitliliği bünyesinde barındırmaktadır. Çalışmamızın konusu olanFerulago trachycarpaBoiss. bitkisinin de içerisinde bulunduğu, Türkiye’de sekizinci büyük familya olan Apiaceae (Maydonozgiller) 101 cins ve 451 tür ile temsil edilmektedir.F. trachycarpaekonomikve tıbbi özellikleri ile ön planda çıkan bir bitkidir. Bileşiminde sabit yağ: sabit yağın içinde de monoterperler ile seskiterpenler bulunur. Taban yaprakları ilkbaharda toplanır ve salata olarak yenir. Halk arasında kurt kulağı, kuzu kulağı, kişniş, kuzubaşı, kuzu kemirdi olarak bilinen ve 40-90 cm boylarında, kazık köklü, şemsiyemsi, sarı çiçekli, özel kokulu, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Çiçeklenme periyodu Nisan-Ağustos aylarıdır. Genellikle 870-2900 m rakımda kaya çatlaklarında ve kayalık yamaçlarda yayılış gösterir. Bu çalışmadaF. trachycarpabitkisinin bitki ve torprak örneklerindeki Ca, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na ve Zn elementleri ICP-OES (Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometry) cihazı ile analiz edilerek bitki mineral element ve toprak bitki etkileşimlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Yapılan analizlerde toprakta tespit edilen mineral element değerleri (mg/kg) Ca için 1792; Cu için 10,51; Fe için 1649; K için 2917,333; Mg için 1926,667; Mn için 249,067; Na için 140,400; Zn için 5,972 olarak tespit edilmiştir. İncelenen elementlerin topraktaki beklenen ortalama değerlerine göre incelendiğinde Ca, K, Na ve Zn elementi miktarlarının ortalama değerlerden düşük, diğer elementlerin ise normal aralıkta olduğu görülmektedir. Analizlerde bitki kısımlarında saptanan mineral elementlerin en düşük ve en yüksek değerleri (mg/kg) ise Ca için 1361,78-4510,39; Cu için 41,99-72,35; Fe için 98,52-360,69; K için 2256,73-7530,71; Mg için 1075,36-3255,46; Mn için 40,22-75,35; Na için 33,63-163,85 ve Zn 105,928-165,013 olarak tespit edildi. Cu elementi miktarının bitki kısımlarında düşük, diğer elementlerin miktarlarının ise beklenen değerlerde olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmadaF. trachycarpabitkisinin bulunduğu ortamın koşullarına göre sağlıklı olarak yaşayabilecek şekilde elemenleri topraktan sağladığı düşünülebilir.Anahtar Kelimeler:Apiaceae, Kurt kulağı, Kuzu kulağı, Biyoakümülasyon, Mineral element