Ekonominin genel dengesi ve kamu kesimi finansman açıkları

Abstract

Türkiye'deki kamu kesimi finansman açıklarının temelde konsolide bütçe açıklarından meydana gelmektedir. Bu açıkların finansmanında kullanılan senyoraj gelirleri meydana getirdiği reel vergi matrahındaki erozyon dikkate alındığında net bir gelir meydana getirmemektedir. Kamu açıkları 1994 sonrası dış borçlanma imkanlarının kısıtlanması nedeniyle büyük oranda iç borçlanma ile karşılanmaktadır. Ancak iç borçlanma kısa vadeli olarak yüksek reel faiz ödemek suretiyle yapılabilmektedir. Ödenen yüksek reel faizin nedeni birçok nedeninden bahsedilebilir. Bunlar; reel iç borç stokumuzun diğer ülkelere nazaran büyük olmamasına rağmen mali piyasamızın sığlığı, borçlanma piyasasında bankaların oligapolistlik bir yapıda sahip olmaları ve toplam tasarruf düzeyinin düşük olmasıdır. Ayrıca yaşanan politik ve ekonomik istikrarsızlık ortamı nedeniyle artan belirsizlik ortamı ve sonuç olarak yükselen enflasyon oranı vadelerdeki kısanın temel sebebidir. Yukarıdaki nedenlerden dolayı incelenen dönemdeki devlet borçlanma senetlerine ödenen ortalama reel faiz oranı, ortalama ekonomik büyüme oranında daha yüksek çıkmaktadır. Kamu açıklarının sürdürülebilirliğinin temel ölçüsünün ekonomik büyüme oranı ile birincil kamu fazlasının reel faizlerden daha yüksek olması gerektiği düşünüldüğünde mevcut yapı içerisinde kamu açıklarının sürdürülemez olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle kamu açıklarının azaltılmasına yönelik acil tedbirlerin alınması zorunludur. Konuya harcamaların kısılması temelinde bakıldığında gerek cari, gerekse yatırım harcamalarının esnekliğinin olmadığı görülür. Yapılması gereken konsolide bütçe harcamalarının % 40 'dan fazlasını oluşturan faiz transferlerinin düşürülmesidir. Bu da; enflasyonun düşürülmesine, dış borçlanma imkanlarının arttırılmasına, kamu yönetiminde harcamaların reformuna yönelik düzenlemelerin yapılmasına bağlıdır. Açıkları azaltılmasının diğer bir yolu gelirlerin arttırılmasıdır. Buna yönelik reel faiz harcamalarının aktarıldığı kesimlerin vergilendirilmesi, ek veri ve yükümlülüklerin sağlanması dolaylı vergilerdeki oranların arttırılması ve kayıt dışı ekonominin vergilendirilmesi gereklidir. Bütün bunlar çok yönlü bir istikrar programının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ancak böylelikle kamu kesimi finansman açıkları düşürülüp genel ekonomik dengeler sağlanabilir. The concept of public sector fiscal deficit can be divided into the following classifications; cash, accrual, current, investment, aggregate demand-based, domestic, primary, operational, virtual, structural and cyclical, quasi-fiscal deficit. Each definition could be instrumental to help us to find the reasons of the problem. Especially in developing countries primary and operational deficit can be important for determination of real size of government debt and its sustainability which depends on real interest rate on bonds, growth rate, net value of government assets. Public sector deficit can be financed through mainly two ways; seigniorage revenues and government debt. Effect of these alternative financing schemes could led to diverse range of macro economic outcomes. Deficit financing policies have been implemented through two ways in Turkey. One of them is seigniorage revenues, the other is government debt. Seigniorage revenues depends on expansion of base money which is at same time caused to inflation can be pave the way for erosion on tax base. Therefore when seigniorage increase the government income, this erosion decrease that revenue. For this reason, we can say net seigniorage revenues turns out to be negligible in this case. When we focus on domestic debts of Turkey, we can see that the real interest rates exceed level the growth rate of the GNP Hence, debt policy in Turkey haven't been sustainable. In same time the debt policy deteriorate income distribution and crowding out private sector investments to a certain extent.