Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinin kardeş şehir ilişkileri : dönemsel ve bölgesel analiz (1999-2024)

Abstract

Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinin kardeş şehir ilişkileri : dönemsel ve bölgesel analiz (1999-2024) Bu araştırmanın amacı, Türkiye’deki büyükşehir belediyelerinin 1999-2024 yılları arasında kurduğu kardeş şehir ilişkilerini dönemsel ve bölgesel düzeyde analiz etmek ve bu ilişkilerin şekillenmesinde etkili olan temel faktörleri ortaya koymaktır. Çalışma ayrıca yerel yönetimlerin kardeş şehir ilişkilerindeki stratejik tercihlerini ve bu tercihlerin ulusal dış politika öncelikleriyle olan ilişkisini incelemeyi hedeflemektedir. Araştırmada nitel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye’deki büyükşehir belediyeleri oluşturmaktadır. Örneklem olarak, bu belediyeler tarafından 1999-2024 yılları arasında imzalanan kardeş şehir protokolleri seçilmiştir. Veri toplama araçları olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın resmi veri tabanları, belediye meclis kararları, büyükşehir belediyelerine ait resmi raporlar ve uluslararası şehir ağlarının yayınladığı kayıtlar kullanılmıştır. Elde edilen veriler, dönemsel ve bölgesel sınıflandırmalar yapılarak içerik analizi tekniğiyle değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel bulgularına göre, incelenen dönemde Türkiye’deki büyükşehir belediyelerinin kardeş şehir anlaşmaları sayısal olarak artış göstermiştir. 1999-2004 yılları arasındaki dönemde kardeş şehir ilişkilerinin ağırlıklı olarak Avrupa ülkeleriyle ve kültürel değişim odaklı olduğu tespit edilmiştir. 2004-2014 yılları arasında ise özellikle Orta Doğu ve Asya bölgesindeki şehirlerle ekonomik ve teknik iş birliklerinin ön plana çıktığı belirlenmiştir. Son dönemde (2014-2024) dijitalleşmenin yaygınlaşması ve COVID-19 pandemisinin etkisiyle ilişkilerin kapsam ve içerik açısından daha çeşitli hale geldiği; ekonomik kalkınma, çevresel projeler ve sağlık diplomasisi gibi alanlarda yeni iş birliklerinin oluştuğu gözlemlenmiştir. Araştırmada, kardeş şehir ilişkilerinin sürdürülebilirliğini olumsuz yönde etkileyen temel faktörler olarak kurumsal kapasite eksikliği, finansal kaynakların yetersizliği, yerel yönetimlerdeki sık değişim ve bürokratik engeller tespit edilmiştir. Bu zorlukların aşılması için belediyelerde dış ilişkiler birimlerinin güçlendirilmesi, gerekli mali ve insani kaynakların sağlanması, uzun vadeli stratejik planlama yapılması ve yerel diplomatik girişimlerin ulusal dış politika hedefleriyle koordineli biçimde yürütülmesi önerilmektedir.

Sister city relations of metropolitan municipalities in Türkiye : a periodical and regional analysis (1999–2024) The aim of this study is to analyze the sister city relations established by metropolitan municipalities in Türkiye between 1999 and 2024 from both periodical and regional perspectives, and to identify the key factors influencing the formation of these relations. The study also examines the strategic preferences of local governments in these partnerships and their alignment with national foreign policy priorities. This research employs a qualitative content analysis method. The study population consists of all metropolitan municipalities in Türkiye, while the sample includes sister city protocols signed by these municipalities between 1999 and 2024. Data were collected from the official databases of the Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change, municipal council resolutions, official reports of metropolitan municipalities, and records published by international city networks. The data were categorized by period and analyzed using content analysis techniques. Findings indicate a significant increase in the number of sister city agreements over the examined period. Between 1999 and 2004, sister city relations primarily focused on cultural exchange with European countries. Between 2004 and 2014, economic and technical cooperation with cities in the Middle East and Asia became more prominent. In the most recent period (2014–2024), the impact of digitalization and the COVID-19 pandemic led to greater diversity in the scope and content of relationships, with new collaborations emerging in areas such as economic development, environmental initiatives, and health diplomacy. The study identifies key challenges to the sustainability of sister city relations, including limited institutional capacity, inadequate financial resources, frequent changes in local administrations, and bureaucratic obstacles. To overcome these challenges, the study recommends strengthening international relations departments within municipalities, ensuring sufficient financial and human resources, adopting long-term strategic planning, and aligning local diplomatic initiatives with national foreign policy objectives.