Türkçede yineleme bağlaçları

Abstract

Bu çalışmada Tarihi ve Çağdaş Türk Lehçelerinde kullanılmış ve kullanılmakta olan, tekrarlı, yani yinelemeli olarak kullanılan bağlaçlar incelenmiştir. İncelenen Yineleme Bağlaçları şunlardır: A ... a ...; ama ... ama ...; ap ... ap ...; ara ... ara ...; arı ... arı ...; azu ... azu ...; ba ... ba ...; bazan ... bazan ...; bazı ... bazı ...; belki ... belki ...; bir ... bir ...; ... da ... da; diler ... diler ...; eger ... eger ...; ele ... ele ...; gah ... gah ...; gey ... gey ...; ha ... ha ... (hah ... hah ...); hem ... hem ...; ister ... ister ...; ka ... ka ...; kerek ... kerek ...; kimi ... kimi; kya ... kya ...; ... ma ... ma; ... mı ... mı; ... mu ... mu; ne ... ne ...; ...olsun ... olsun; ... takı ... takı; ya ... ya ...; ; ... yime ... yime'dir. Bulunan ve incelenen yineleme bağlacı sayısı 32'dir. Bu çalışmada araştırılan tarihi lehçeler; Kök Türkçe/ Uygurca, Karahanlıca, Harezmce, Kıpçakça, Çağatayca, Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlıca'dır. Çağdaş Lehçeler ise; batı sahasında, Türkiye Türkçesi, Azerice, Türkmence, Gagavuzca, kuzey sahasında, Başkurtça, Karaçayca, Karakalpakça, Kazakça, Kırgızca, Kumukça, Tatarca (Kazan), Tatarca (Kırım), doğu sahasında, Özbekçe, Uygurca, Tarançi Lehçesi, Güney Sibirya sahasında, Altayca, Şorca, Tuvaca'dır. İnceleme yapılan saha sayısı ise 25'tir. Tezin girişinde bağlaçlar hakkında verilmiş, tezin başlığı hakkında açıklama yapılmıştır. Çalışmada, yineleme bağlaçlarının kökeni verilmiştir. Taranan 74 kaynaktan alınan örnek cümlelerde kullanılan yineleme bağlaçlarının yerine koyulabilecek ifadeler belirlenmiş ve böylece bu bağlaçların hangi ifadeleri karşıladıkları ortaya koyulmuştur. Bütün sahalardan alınan örnek cümlelerin Türkiye Türkçesine aktarması (çevirisi) yapılmıştır. Tezin sonuç bölümünde, yinelem bağlaçlarının ses ve yapı özelliklerinin gösterildiği tablo bulunmaktadır. Ayrıca, yineleme bağlaçlarının hangi ifadeleri belirttikleri de bu bölümde verilmiştir ve yineleme bağlaçlarının diğer belirgin özellikleri anlatılmıştır. Bu çalışma için taranan kaynaklar tarihi ve çağdaş lehçelerde klasik olarak kabul edilen ve ilmi değeri bulunan kitaplardır. Bunun yanı sıra, bağlaçlar üzerine yazılmış makale ve incelemeler, sözlükler, gramer kitaplarından da faydalanılmıştır. Bunlar kaynaklar bölümünde verilmiştir.

The conjuctions which are made up by two or more than two words in Turkish In our thesis we studied the conjuctions which are made up by two or more than two words in Turkey Turkish, Historical Turkish Dialects and Modern Turkish Dialects. The conjuctions which are used with two words are: both .... and, either ... or, neither ... nor, bot only ... but also etc... With the highest priority we've examined the source of each conjuctions which are made up by two words. Welestated in which meaning they are used. The Historical Turkish Dialects: Old Turkish, Uighur, Xakani (Karahanlı) language, Middel Old Turkish and Osmanli language, Chagatay language, Xwarazmian language, Kipchak language. The Modern Turkish Dialects: Modern Turkish (Turkey) language, Azerbayjani language, Bashkurt language, Gagavuz language, Altay language, Karaçay language, Karakalpak language, Kazakh language, Kirghiz language, Kumyk language, Uzbek language, Tarançı dialect, Tatar (Kazan) language, Tatar (Krım) language, Tuba language, Shor language, Türkmen language, Uighur language. We announced all the conseqvences obtained from this searching in conclusion. The source of each section is given at the end of our work the quotations taken from articles and several texts are showed in notes. The texts from which examples are taken into our thesis, have been completely revised. The conjuctions used two or more than two times have been omited. The texts used in Turkey Turkish have been chosen from the proses and verses in Classical and Modern Turkish Literature. The source in historical Turkish Dialects are classical works on which reseorchings have been corried out with the same system. However, the sources in Modern Turkish Dialects consist of prases and verses being mostly modern. For each dialect, it has been consulted dictionaries, articles and grammer books which are written on dialects. And the important parts of them have been added into our thesis. At the end of our research, we conclued that there are few researchings on conjuctions, however for the conjuctions, used with two words or more than this there haven't been any works except few articles. As a result of this, our work has been made in an extensive area and has the features of a dense research.