Sermaye yeterliliği açısından operasyonel risk ve bankacılık sektöründe uygulanması

Abstract

BANKACILIK DOKTORA TEZ ÖZETİ Bankacılık sektöründe sermaye ihtiyacının hesaplanması risk yönetiminin önemli bir bileşeni olup kamu otoritelerinin finansal istikrarın sağlanması amacıyla kullandıkları önemli düzenleme ve denetleme araçlarından biri haline gelmiştir. Basel Bankacılık Denetim Komitesinin 1988 yılında sadece kredi riskini dikkate alarak yayımladığı Basel I’in amacı bütün ülkelerde uygulanan sermaye yeterliliği hesaplama yöntemlerini birbiriyle uyumlu hale getirerek, uluslararası piyasalarda geçerli olacak bir asgari sektör standardını oluşturmaktı. Komite piyasa risklerinin de sermaye yeterliliğine dahil edilmesini içeren bir dokümanı 1996 yılında yayımlamıştır. Basel II’ye ilişkin son metin ise Haziran 2004’te yayımlanmıştır. Basel II risklerin daha duyarlı ölçülmesi, her bankanın risk profilinin ayrı ayrı belirlenmesi, bankaların gözetim ve denetiminin sağlamlaştırılması, banka üst yönetimine düşen sorumlulukların arttırılması gibi birtakım hedeflere sahiptir. Operasyonel risk Basel Komite tarafından “yetersiz veya başarısız içsel süreçler, insanlar ve sistemler ya da dışsal olaylar sonucu ortaya çıkan kayıp riski” olarak tanımlanmıştır. Bankalar Basel II standartlarına göre, operasyonel riske neden olan faaliyetlerini tanımlamalı ve bunları ölçümleyerek gerekli ekonomik sermayeyi ayırmalıdır. Ekonomik sermayenin ölçümü için Basel Komite temel gösterge yaklaşımı, standart yaklaşım, alternatif standart yaklaşım ve gelişmiş ölçüm yaklaşımı olmak üzere dört farklı model önermiştir. Bu çalışmada öncelikle bankacılık riskleri tanımlanarak, Türkiye ve Dünya’da bankacılık sektöründe yaşanan skandal ve krizler incelenmiştir. Basel I ve Basel II’den bahsedilerek operasyonel risk sermaye yeterliliği açısından anlatılmıştır. Ayrıca operasyonel riski ölçme teknikleri temel gösterge yaklaşımı ile daha gelişmiş olan gelişmiş ölçüm yaklaşımlarına kadar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Türkiye’de faaliyet gösteren ticari bankaları üç ayrı ölçeğe ayırarak operasyonel riski ölçmeyi amaçlayan bu çalışmanın uygulama bölümünde büyük, orta ve küçük ölçekli olmak üzere Türk Bankacılık Sektöründe faaliyet gösteren birer banka seçilmiş, seçilen bu üç bankanın maruz kaldığı operasyonel riskler nedeniyle ayırmaları gereken sermaye tutarı bankalara ait oluşturulan hipotetik veriler yardımıyla hesaplanmıştır.Son olarak, çalışmada ortaya çıkan sonuçlar özetlenerek, genel bir değerlendirme yapılmıştır. BANKING Ph.D THESIS

To calculate the capital requirements of the banking sector which is one of the important components of risk management, has become an important tool of adjusting and auditing that is used by public autorities to provide financial stability. The purpose of Basel I, published in 1988 by Basel Banking Denetim Comitee only taking credit risks into consideration, was to set up a minimum sector standard which will be valid at international markets by consistent with each other minimum capital ratio requirements calculating metods being used by all countries. In 1996 the comitee published a document comitting that market risks should be taken into consideration for calculating all minimum capital requirements. The last document of Basel II was published in June 2004. Basel II has set the following objectives like measuring risks with greater accuracy, determining the risk profile of each bank seperately, strengthening the supervision and audit of the banks, giving more responsibilities to the board of directors and upper management for the banks. Operational Risk has been defined by Basel Comitee as “ unsuccessful or lack of internal periods, the lost risk occured by people and systems or external events”. According to Basel II standards banks, should define the activity which causes the operational risks and by measuring these they should allocate the necessary economic capital. Basel Comitee suggested 4 different models for the measurement of economic capital as follows; Basic indicator approach, standard approach, alternative standard approach and advanced measurement approach. At this study previously banking risks have been determined, the scandals and criseses that took place in the banking sector in Turkey and in the world have been analized. Operational risks are explained from needed sufficient capital mentioning Basel I and Basel II. On the other hand operational risk measuring technics have been examined extensively with the 4 models for the measurement of economic capital. At the application part of this study in the Turkish banking sector 3 sizes of banks were selected, large, medium and small targeting the measurement of operational risk for each size bank by dividing the private banks in Turkey into 3 different measurements. In the end, the results of this study are summarized and come to a general conclusion.