XIX. dönem TBMM ve yeniden koalisyonlar döneminin başlangıcı

Abstract

19. Dönem TBMM’nin oluşumunu sağlayan 1991 erken seçimleri 1987 ve 1989’daki iç ve dış gelişmelerden etkilenmiştir. 6 Eylül 1987’deki halkoylamasında siyasi yasakların kaldırılması kıl payı bir çoğunlukla (yüzde 50,16) onaylanarak, Türk siyasal yaşamında yeni saflaşmalara yol açmıştır.1 26 Mart 1989’da yapılan Mahalli İdareler Seçimlerinde muhalefet partilerinin elde etikleri başarı,2 arkasından 9 Kasım’da Berlin Duvarı’nın yıkılması3 ve aynı gün Turgut Özal’ın TBMM tarafından 8. cumhurbaşkanı olarak seçilmesi4 , dönemin siyasal gelişmelerine öncülük etmiştir. 15-16 Haziran 1991’de yapılan olaylı Anavatan Partisi (ANAP) Kongresinde Yıldırım Akbulut’un yerine Mesut Yılmaz genel başkan seçilmiştir.5 Hükümetin izleyeceği sıkı para politikasının 1992’de zamanında yapılacak milletvekili seçimlerine olumsuz etkisini azaltmak amacıyla ve Özal’ın önerisiyle erken seçimlerin 20 Ekim 1991’de yapılması kararlaştırılmıştır. 6 TBMM’nin 19. Yasama Dönemi 20 Ekim 1991’de başlamış ve 24 Aralık 1995’te yapılan erken genel seçimleri ile son bulmuştur. Aşağıda, önce, bu dönemin genel bir siyasi görünümü siyasi partiler, seçim sistemi ve sonuçları ile başlıca siyasi gelişmeler çerçevesinde anlatılacaktır. İkinci bölümde, 19. Dönem TBMM’nin oluşumu, yönetimi ile yasama ve denetim faaliyetleri irdelenecektir. Son bölümde, bu dönemde TBMM’nin Türk siyasal yaşamındaki yeri ve önemi değerlendirilecektir.