Beyoğlu'nda iki berber: İki ayrı tipi ve iki ayrı erkeklik

Abstract

Bu makale, 1960'lardan beri Beyoğlu'nda berberlik yapan iki erkek kardeşle yapılan görüşmelere dayanıyor ve onların kendi yaşam öykülerini aktarırken ne tür anlatılar kurduklarını inceliyor. Çalışmanın ana savını, erkeklerin farklı anlatı biçimlerinin farklı erkekliklere işaret ettiği oluşturuyor. Her ikisi de cinsiyet kimliklerini anlatıları yoluyla kuruyorlar. Ağabey Tarık Bey'in anlatısında, (hegemonik?) erkek cinsiyet kimliğinin pek çok özelliği görülebiliyor. Merkezinde kendisinin etki gücünün olduğu bir anlatı kuruyor ve esas olarak hikâyeleştirmiyor. "Hayat" hakkında genellemeler yapıyor, açıklamalar getiriyor ve hayattaki hedeflerine ve bunlara ulaşmaya yönelik girişimlerine odaklanıyor. Anlatısı tümüyle karşıt özellikler barındıran Hasan Bey ise konuşmasının hiçbir yerinde aktif bir özne olarak bulunmadığı gibi her şeyi hikâyeler biçiminde anlatıyor. Kadınların ağırlıkta olduğu bu hikâyeleri uzun uzadıya anlatmanın tadını çıkarıyor. Makalenin diğer bir eksenini, iki kardeşin anlatılarının temel izleklerinden biri olan bir sinema yıldızıyla (Türkân Şoray) kurulan bağ oluşturuyor. İki berber farklı mesafeler alarak ve anlatılarının genel çerçevesine uygun şekilde Türkân Şoray'dan konuşuyorlar. Küçük erkek kardeş, pek çok hikâyenin yer aldığı ve zaman zaman küçük değişimler gösterse de hep bir takibin olduğu bir Türkân Şoray anlatısı kuruyor ve çok yakın bir mesafeden konuşuyor. Büyük erkek kardeşin anlatısı bu unsurların hiçbirini taşımıyor. Tarık Bey, "kadın olarak" beğenilen ve "kıskanılan" bir sinema yıldızından konuşsa da belli bir mesafeyi koruyarak ondan söz ediyor.

This article based upon in-depth interviews with two brothers who have been working as barbers in Beyoğlu, the cultural center of Istanbul, since the 1960s examines their ways of narrating their life stories. The main argument of the article is that men's different types of narratives correspond to different forms of masculinity. These two barbers display quite different forms of masculinity through their narratives. The main characteristics of what might perhaps be called hegemonic "masculinity" are found in the narrative constructed by the elder brother, Tank Bey. He places himself into the center of his narrative as an ambitious man with a capacity to impress others and talks about "facts of life" and events avoiding anecdotes and stories as much as possible. He tends to make generalizations and present explanations about "life" and focuses upon his ambitions and attempts to achieve them. His brother, Hasan Bey, is particularly keen on talking about everything in the form of stories rather than focusing upon his achievements. Interestingly, he never appears to be a central or even active subject in these stories dominated by women. Another axis of the article is the way these two men relate to a famous movie star, Türkân Şoray, who also appears to be a recurring theme in their narratives. Hasan Bey focuses upon how he has been impressed by Türkân Şoray, whom he has always followed not as a distant figure, but rather like a family member whose life and achievements can be told in anecdotes full of emotional attachment. Tank Bey, on the contrary, maintains a distance between himself as a viewer and Türkân Şoray, who appears to be admired as a "woman" and to be "envied" as a star.