Spor uyuşmazlıklarının çözümünde adil yargılanma hakkı : AİHS’in kurumsal gereklilikleri bağlamında cas, TFFTK ve GSBTK özelinde bir değerlendirme

Abstract

Spor uyuşmazlıklarının çözümünün önemi, sporun bir boş zaman faaliyetinden ekonomik bir faaliyete dönüşmesiyle birlikte artmıştır. Spor uyuşmazlıkları çoğunlukla spor organizasyonlarının bünyelerinde çözülmektedir. Ancak, bu uyuşmazlıkların artan önemi ve bireylerin yaşamları, meslekleri ve çıkarları üzerindeki etkisi sonrasında, bu uyuşmazlık çözümleri bir devlet mahkemesi yargılamasına eşdeğer hale gelmiştir. Bu konuma ulaşılması, söz konusu yargılamaların bir devlet yargılamasından beklenen güvenceleri sağlaması beklentisini doğurmuştur. Bu beklentilerin başında adil yargılanma hakkı gelmektedir. Spor örgütleri bünyesinde çalışan spor uyuşmazlık çözüm mercileri ya da bağımsız spor uyuşmazlık çözüm mercileri, bir devlet yargısının parçası olmadıkları için başlangıçta bu beklentiye olumlu yaklaşmamış olsalar da spor sektöründe insan hakları konusunda farkındalığın artması ve uluslararası örgütlerin çalışmaları sonrasında bu beklentiyi esas almaya başlamışlardır. Ancak kuruluşların bu girişimlerini yeterli görmeyen spor aktörlerinin söz konusu uyuşmazlık çözüm mercilerinin kararlarına karşı AİHM'e yaptıkları son başvurular üzerine AİHM bu mercilerin AİHS m. 6 anlamında mahkeme niteliğinde olduğuna ve yargılamanın türüne göre adil yargılanma hakkının öngördüğü güvenceleri sağlaması gerektiğine karar vermiştir. AİHM'in bu kararlarının ülkemizi de doğrudan ilgilendirmesi sebebiyle, ülkemizde spor uyuşmazlıklarının çözümünde münhasır yetkiye sahip olan Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu, Gençlik ve Spor Bakanlığı Tahkim Kurulu ile uluslararası spor uyuşmazlıklarının çözümünde tekel konumuna yaklaşan Spor Tahkim Mahkemesi'nin yapısının adil yargılanma hakkının öngördüğü güvencelere uygunluğu tartışılmıştır.The importance of sports dispute resolution has increased with the transformation of sport from a leisure activity to an economic activity. Sports disputes are mostly resolved within sports organizations. However, following the increasing importance of these disputes and their impact on individuals' lives, professions and interests, these dispute resolutions have become the equivalent of a state court proceeding. Achieving this status has led to the expectation that these proceedings should provide the guarantees expected from a state court proceeding. One of these expectations is the right to a fair trial. Although sports dispute settlement authorities working within sports organizations or independent sports dispute settlement authorities did not initially respond positively to this expectation as they are not part of a state judiciary, they have started to take this expectation as a basis following the increase in awareness of human rights in the sports sector and the work of international organizations. However, sports stakeholders who do not find these initiatives sufficient have, following their final appeals to the ECtHR against the decisions of these dispute resolution bodies, the ECtHR decided that these bodies must have the nature of a court within the meaning of Article 6 of the ECHR and must provide the guarantees required by the type of trial envisaged by the right to a fair trial. Since these judgements of the ECtHR are of direct relevance to our country, the compatibility of the structure of the Turkish Football Federation Arbitration Board and the Arbitration Board of the Ministry of Youth and Sports, which have exclusive authority in the settlement of sports disputes in our country, and the Court of Arbitration for Sport, which is approaching a monopoly position in the settlement of international sports disputes, with the guarantees stipulated by the right to a fair trial has been discussed.