Benlik değeri, umutsuzluk ve kariyer beklentileri

Abstract

Bu çalışma, -telefon bankacılığı- çalışanlarının benlik değeri ve umut düzeylerinin kariyer beklentileri ile ilişkisini araştırmaktadır. Benlik değeri, en basit tanımıyla kişinin kendine biçtiği değer olarak açıklanmaktadır. Bu kavram, batıda ve A.B.D.'de uzun yıllardır bilimsel çalışmalara konu olmakta ve ortaya atılan yeni teorilerle güncelliğini korumaktadır. Son yıllarda benlik değerinin organizasyonlar ve çalışanları için taşıdığı öneme işaret eden araştırmaların sayısı hızla artmaktadır. Bu araştırmalarda; örgütün verimi, takım performansı ve çalışanın motivasyonu gibi konular ile benlik değeri arasındaki ilişkiler açığa çıkarılmaktadır. Psikoloji araştırmaları ise genel olarak umut düzeyi ile benlik değeri arasında yüksek düzeyde pozitif ilişki bulmaktadır. Bu araştırmada da, umut düzeyi, benlik değeri ve kariyer beklentileri arasında pozitif ilişkilerin bulunacağı öngörülmüştür. Araştırmada öncelikle benlik değeri ve umutsuzluk kavramlarına ilişkin başlıca görüşler ve bulgulara yer verilerek kavramsal altyapı oluşturulmuştur. Ardından, kariyer beklentileri dendiği zaman akla neyin geldiğine bir ölçüde de olsa yanıt vermek için araştırma süreci içinde ayrıca bir çalışma yapılmış ve bir kariyer beklentileri ölçeği hazırlanmıştır. Çalışmanın örneklemini İstanbul'daki dört özel bankanın telefon bankacılığı müşteri hizmetleri yetkilileri oluşturmuştur. Çalışmada Beck ve arkadaşlarının ülkemizde de kullanılan Umutsuzluk Ölçeği, Rosenberg ve Barksdale'in Benlik Değeri ölçeklerinin bir kombinasyonu ve kendi geliştirdiğim Kariyer Beklentileri Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan veriler ışığında benlik değeri, umutsuzluk ve demografik özelliklerin kariyer beklentileri ile ilişkisi ayrı ayrı incelenmiştir. Sonuçlar, kişinin benlik değeri yükseldikçe özellikle kendini gerçekleştirmeye yönelik kariyer beklentilerinin düzeyinin de yükseldiğine işaret etmektedir. Diğer önemli bir bulgu ise bireyin umut düzeyi yükseldikçe genel anlamda kariyer beklentilerinin yükselmesidir. Ayrıca umudun 'iyimser beklentiler' boyutu da; 'kendini gerçekleştirme', 'yönetme', 'sosyal' ve 'duygusal' içerikli kariyer beklentileriyle pozitif ilişki göstermiştir. Öte yandan benlik değeri ve umut düzeyi arasında doğrudan bir ilişki gözlenmemiş, fakat benlik değerinin 'kendinden memnuniyet' , 'gereksiz övünmeden kaçınma' , 'yansıtmadan kaçınma' ve 'gereksiz kıyaslamadan kaçınma' boyutlarının umudun 'iyimser beklentiler' boyutu ile ilişkili bulunması dikkat çekmiştir. Demografik değişkenler açısından sonuçlar değerlendirildiğinde; Erkeklerin kadınlara göre 'yönetme'ye ilişkin kariyer beklentilerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Bir diğer sonuç ise erkeklerin kadınlara göre 'gereksiz övünme'ye daha çok eğilim gösterdikleridir. Yine bulgular, yaşı daha genç olanların kendilerinden yaşlı olanlara göre daha düşük maddi beklentiler içinde olduğunu göstermiştir. Çalışma süresi fazla olanların çalışma süresi az olanlara göre benlik değerinin daha yüksek ve 'gereksiz övünmeden kaçınma' davranışlarının daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca bulgular, çalışma süresi fazla olanların çalışma süresi az olanlara göre daha umutsuz olduğuna işaret etmiştir Çalıştığı işyerinde yeni olanların eski olanlara göre ve öğrencilik yaşamı sürenlerin okul ile ilişkisi olmayanlara göre benlik değerinin bir boyutu olan 'geri bildirimleri önemseme davranışı'nı daha fazla sergiledikleri saptanmıştır. Öğrencilik durumu sürenlerin okul ile ilişkisi olmayanlara göre kariyere ilişkin sosyal beklentileri daha düşük çıkmıştır. 'Tartışma ve Yorum' başlığı altında da sonuçlara ilişkin olası açıklamalardan ve yapılması fayda sağlayabilecek ileriye dönük çalışmaların neler olabileceğinden söz edilmiştir. This study looks at the relations of self esteem and hope levels to career expectations in phone banking employees. Self esteem is defined in simplest terms as the value one gives to oneself . This concept has been a topic for scientific studies in the West and in the United States for long years and yet it maintains its popularity through generating new theories. In recent years, the number of the studies indicating the significance of self esteem for organizations and their staff is increasing rapidly. These studies delineate the relations between concepts like organizational efficiency, team performance and employee motivation with self esteem. Research in psychology, on the other hand , points at the high positive corelation between hope level and self esteem . This study has intended to investigate the relationships between hope level and self esteem and career expectations, anticipating a positive covariation among the relevant variables. In this paper, first the conceptual framework has been prepared through summarizing the prevalent views on self esteem and hopelessness. Then, to be able to answer the question what comes to mind when the phrase 'career expectations' is mentioned, a separate study has been carried out and a 'career expectations' scale was formed . The sample for the study consisted of the phone banking officers of four private banks in İstanbul. The tools for the study included Beck's Hopelessness Scale , a combination of Rosenberg's and Barksdale Foundation's Self Esteem scales and the Career Expectations Scale developed by this researcher. After data collection, the relations of self esteem, hope level and demographic variables with career expectations have been analysed. Results indicate that the more a person has self esteem, the higher will be the level of career expectations regarding self actualization. Another significant finding is that, as the level of hope rises, career expectations in general also rise. Besides, the 'optimistic expectations' dimension of hope shows positive corelations with career expectations of 'self actualization', 'management', 'social' and 'emotional' content. On the other hand, no direct relation was found between self esteem and hope, but it was seen that 'self contention', 'avoidance of boasting', 'avoidance of projection' and 'avoidance of superflous comparison with others' dimensions of self esteem were positively corelated with the 'optimistic expectations' of hope. The findings in relation to demographic variables are as follows : It was found that males had higher career expectations of 'management' than women. Another finding was that females avoided boasting more than males did. It was also seen that younger group of employees had less 'financial' career expectations than the older group of employees had. Other findings indicated that the group employed for a longer time period had higher self esteem and they avoided boasting more than the group employed for a shorter time period . Also, the group employed for a longer time period was more hopeless than the group employed for a shorter time period. The employees who were in their latest job for a short time and the employees who were also students cared about social feedback more than the employees who were in their latest job for a long time and the employees who were not students. The employees who were also students had lower career expectations of 'social' content than the employees who were not students. The possible explanations for the findings and the study topics that can be generated from these findings have been mentioned under the 'Discussion and Conclusion' heading.