Küreselleşme, küresel değer zinciri ve kurumsal sosyal sorumluluk kodları : Türkiye hazır giyim sektörüne yönelik bir analiz

Abstract

Bu tez çalışmasının amacı; Türkiye’de faaliyet gösteren çok paydaşlı yapıların hazır giyim sektöründe küresel markalara üretim gerçekleştiren tedarikçilere yönelik olarak uygulamış oldukları kurumsal sosyal sorumluluk kodlarının çalışma standartlarını iyileştirmede ne kadar etkili olduğunu analiz etmektir. Türkiye’de hazır giyim sektöründe faaliyet gösteren çok paydaşlı yapılarla gerçekleştirilen derinlemesine mülakat görüşmeleri ve konuyla ilgili doküman analizlerinden elde edilen veriler doğrultusunda çalışma sonuçlandırılmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen veriler doğrultusunda küresel hazır giyim markalarının uygulamış olduğu üretim stratejileri ulus ötesi tedarikçilerinde çalışma standartlarını iyileştirmekten çok kötüleşmesine sebep olmaktadır. Küresel hazır giyim markalarının en düşük maliyetle ürün elde etme stratejileri ulus ötesi tedarikçilerinde ürün maliyetleri üzerinde baskı oluşturmakta ve bu baskı genellikle işçilik maliyetleri düşürülerek telafi edilmektedir. İşçilik maliyetlerinin düşürülmesi işyerinde çalışma standartlarının hiçe sayılarak üretimin gerçekleştirilmesine neden olmaktadır. Bu doğrultuda çok paydaşlı yapılar tarafından hazır giyim tedarikçilerine yönelik uygulanan kurumsal sosyal sorumluluk kodları vitrin diye nitelendirilen ana tedarikçilerde uygulanıyormuş gibi gösterilmekte fakat onların alt tedarikçilerinde, fasonlarda en kötü çalışma koşullarında üretimin devam ettiği görülmektedir. Genel olarak bakıldığında çok paydaşlı yapıların üyesi olan hazır giyim markalarının tedarikçilerinde uygulamış olduğu kurumsal sosyal sorumluluk kodları tedarikçilerin işletmelerinde çalışma standartlarını iyileştirmek yerine küresel hazır giyim markalarının artan tüketici baskısı karşısında uluslararası ticarette imajlarını güçlendirmek için yapmış oldukları bir dizi uygulama olarak karşımıza çıkmaktadır. Fakat kısa dönemde hazır giyim tedarikçilerinde çok paydaşlı kurumsal sosyal sorumluluk kodlarının uygulanması çalışma standartlarını olumlu yönde etkilemiyorken zamanla kodların tecridi uygulamalar yoluyla birer norm olarak sektöre yerleşeceği ön görülmektedir.The aim of this thesis study; it is to analyze how effective the corporate social responsibility codes implemented by multi-stakeholder structures operating in Turkey for suppliers producing for global brands in the apparel industry are in improving working standards. The study was concluded in line with the data obtained from in-depth interview interviews with multi-stakeholder structures operating in the apparel industry in Turkey and from the analysis of related documents. In line with the data obtained within the scope of the study, the production strategies applied by global apparel brands cause the working standards of transnational suppliers to worsen rather than improve. The lowest-cost strategies of global apparel brands put pressure on their transnational suppliers on product costs, and this pressure is often compensated by reducing labor costs. Reducing labor costs causes the production to be carried out by ignoring the working standards in the workplace. The corporate social responsibility codes applied to apparel suppliers by multi-stakeholder structures are shown as being applied to the main suppliers, which are described as showcases, but production continues under the worst working conditions in their sub-suppliers and subcontractors. In general, the corporate social responsibility codes implemented by the brands that are members of multi-stakeholder structures in their suppliers appear as a series of practices that global brands have implemented to strengthen their image in international trade in the face of increasing consumer pressure, instead of improving the working standards in their businesses. However, while the implementing of multi-stakeholder corporate social responsibility codes in ready-made clothing suppliers does not positively affect the working standards in the short term, it is foreseen that the codes will become a norm in the industry over time.