Deprem kaynaklı kentsel dönüşümün finansmanı : bankacılık sektörü üzerine bir uygulama

Abstract

Deprem kaynaklı kentsel dönüşümün finansmanı : bankacılık sektörü üzerine bir uygulama Deprem riski altındaki kentlerde yürütülen kentsel dönüşüm projeleri, yüksek maliyet gerektirmesi nedeniyle etkin ve sürdürülebilir finansman modellerine ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda, bankacılık sektörü; kredi olanakları, devlet destekli finansal ürünler ve yatırım araçları ile kentsel dönüşümün finansmanında önemli bir rol üstlenmektedir. Türkiye’de kamu ve özel bankaların sunduğu finansman modelleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile imzalanan protokoller, TOKİ ortaklıkları ve banka iştirakli gayrimenkul yatırım ortaklıkları (GYO) bu sürece doğrudan katkı sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, kentsel dönüşüm projelerinin finansmanında bankacılık sektörünün rolünü analiz etmek ve alternatif bir finansman modeli olarak gayrimenkul sertifikalarının kullanım potansiyelini ortaya koymaktır. Deprem riski altındaki kentlerde yürütülen kentsel dönüşüm projeleri, yüksek maliyet gerektirmesi nedeniyle etkin ve sürdürülebilir finansman modellerine ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda, bankacılık sektörü; kredi olanakları, devlet destekli finansal ürünler ve yatırım araçları ile kentsel dönüşümün finansmanında önemli bir rol üstlenmektedir. Türkiye’de kamu ve özel bankaların sunduğu finansman modelleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile imzalanan protokoller, TOKİ ortaklıkları ve banka iştirakli gayrimenkul yatırım ortaklıkları (GYO) bu sürece doğrudan katkı sunmaktadır. Bu tez kapsamında yapılan uygulama bölümünde, nicel araştırma yöntemiyle 400’ün üzerinde katılımcıya anket uygulanmış; bireylerin finansal okuryazarlık düzeyleri, yatırım alışkanlıkları, bankacılık sistemine güvenleri ve gayrimenkul sertifikalarına yönelik algıları analiz edilmiştir. SPSS ile analiz edilen veriler grafik ve tablolarla sunulmuş, gruplar arası anlamlı farklar istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, katılımcıların gayrimenkul sertifikalarına dair bilgi düzeylerinin sınırlı olduğunu; ancak düşük bütçeli ve güvenilir bir yatırım aracı olarak değerlendirdiklerini ortaya koymuştur. Çalışmanın sonuçlarında, bankaların kentsel dönüşüm finansmanında sadece kredi sağlayıcı değil, aynı zamanda sermaye piyasası aracı ihraç eden bir aktör olarak da konumlandırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu çerçevede, gayrimenkul sertifikalarının bankalar aracılığıyla halka arz edilmesini içeren yenilikçi bir model önerisi geliştirilmiştir. Bu model sayesinde, hem bireysel yatırımcıların dönüşüm projelerine katılımı artırılmakta hem de projelere şeffaf ve tabana yayılmış bir finansman yapısı sunulmaktadır.

The financing of earthquake-induced urban renewal : a case study on the role of the banking sector Urban transformation projects in earthquake-prone cities require sustainable and effective financing models due to their high-cost structures. In this context, the banking sector plays a significant role through credit facilities, state-supported financial instruments, and investment products. In Turkey, financing mechanisms provided by public and private banks, protocols signed with the Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change, collaborations with TOKİ, and real estate investment trusts (REITs) affiliated with banks contribute directly to these processes. The purpose of this study is to analyze the role of the banking sector in financing urban transformation projects and to explore the potential of real estate certificates as an alternative funding instrument. Urban transformation projects in earthquake-prone cities require sustainable and effective financing models due to their high-cost structures. In this context, the banking sector plays a significant role through credit facilities, state-supported financial instruments, and investment products. In Turkey, financing mechanisms provided by public and private banks, protocols signed with the Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change, collaborations with TOKİ, and real estate investment trusts (REITs) affiliated with banks contribute directly to these processes. The application part of this study includes a quantitative survey conducted with over 400 participants. The survey analyzes individuals' financial literacy, investment behavior, trust in the banking system, and perceptions of real estate certificates. Data were analyzed using SPSS and presented through descriptive statistics, graphs, and tables. Statistical evaluations were also made to determine significant differences between demographic groups. Results indicate that participants have limited knowledge about real estate certificates, but view them as reliable and accessible investment instruments, particularly suitable for low-budget investors. The findings emphasize that banks should be positioned not only as credit providers but also as issuers of capital market instruments in the financing of urban transformation. Based on this, the study proposes an innovative model in which real estate certificates are issued through the banking sector and offered to the public. This approach enables broader participation from individual investors and introduces a transparent, inclusive financing structure for large-scale urban projects.