Uluslararası sermaye hareketliliğinde döviz kuru riskinin etkisi : Türkiye ve brics ülke örneklem grubu karşılaştırması

Abstract

Uluslararası sermaye hareketliliğinde döviz kuru riskinin etkisi: türkiye ve brıcs ülke örneklem grubu karşılaştırması Finansal gelişme ve sermaye akımları tüm dünyada ve özellikle gelişmekte olan ülkelerde kalkınmanın ve sürdürülebilir büyümenin kilit faktörlerinden biridir. 1970’lerden sonra Brezilya, Rusya, Çin, Hindistan, Güney Afrika (BRICS) ve Türkiye başta olmak üzere gelişmekte olan ülkelerin kapalı ekonomi anlayışında liberal ekonomi anlayışına geçmelerinin ardından küresel sermaye akımları büyük oranda bu ülkelere doğru kaymaya başladır. Bu ülkelerde ekonomik büyüme, sermaye akımları, ticari açıklık ve döviz kurları ekonomilerin temel belirleyicileri haline gelmiştir. Bu sayede tek kutuplu dünyadan çok kutuplu bir ekonomi dünyası ortaya çıkmıştır. BRICS ülkeleri ve Türkiye bu küresel sermaye akımlarından faydalanmışlar ve nihayetinde küresel üretim ve sermayenin önemli merkezleri haline gelmiştir. Bu çalışmada gelişmekte olan ülkelerde sermaye akımlarının gelişimi ve sermaye akımlarını etkileyen temel faktörler incelenmiştir. Bu amaçla gelişmekte olan ülkelerin önde gelenleri arasında yer alan BRICS ülkeleri ile Türkiye arasında bir karşılaştırılma yapılması amacıyla iki model kurulmuştur. Bu doğrultuda sermaye akımlarının önemli bir göstergesi olan doğrudan yabancı yatırımların gelişimi ve büyüme, ticari açıklık ve döviz kurlarının DYY üzerinde etkisi ampirik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Değişkenler arasındaki eş bütünleşme ilişkisi Johansen eş bütünleşme tekniği ile incelenmiştir. Uzun dönem model tahmini ise FMOLS (Fully modified ordinary least squares) ve DOLS (Dynamic ordinary least squares) yöntemleriyle yapılmış ve nedensellik analizi için Pairwise Granger nedensellik yönteminden faydalanıldı. Çalışmanın eşbütünleşme sonuçlarına göre iki modelde de değişkenler arasında güçlü bir uzun dönem ilişkisi vardır. Uzun dönem sonuçlarına göre model 1 ve model 2’ye göre ekonomik büyüme ve döviz kurları doğrudan yabancı yatırımları pozitif yönde etkilemektedir. Fakat ticari açıklık oranı BRICS ülkelerinde DYY’yi pozitif yönde etkilerden Türkiye’de kurların DYY üzerindeki etkisi negatiftir. Granger nedensellik sonuçları iki model için oldukça farklılık göstermekle birlikte hem BRICS ülkelerinde hem de Türkiye’de ekonomik büyümeden DYY’ye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi vardır. Her iki bölgede de ticari açıklık oranı ile DYY arasında herhangi bir nedensellik ilişkisi yoktur. Ayrıca BRICS ülkelerinde DYY’den döviz kurlarına doğru, Türkiye’de ise döviz kurlarından DYY’ye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi vardır.Effect of exchange rate risk on international capital mobility : comparison of Turkey and brics country sample group Financial development and capital flows are one of the key factors for development and sustainable growth throughout the world and especially in developing countries. After the 1970s, developing countries, especially Brazil, Russia, China, India, South Africa (BRICS) and Turkey, transitioned to liberal economy in closed economy understanding, global capital flows are beginning to shift towards these countries in a large proportion. Economic growth, capital flows, commercial openness and exchange rates in these countries have become the main determinants of economies. Thus, a multipolar economy world emerged from the unipolar world. BRICS countries and Turkey have benefited from these global capital flows and have eventually become important centers of global production and capital. This study examines the development of capital flows in developing countries and the main factors affecting capital flows. For this purpose, two models were established to make a comparison between BRICS countries, which are among the leading developing countries, and Turkey. Accordingly, the development of foreign direct investments, which are an important indicator of capital flows, and the impact of growth, commercial deficit and exchange rates on FDI were examined by empirical analysis. The relationship between the variables is studied by Johansen matching integration technique. Long-term model estimation was performed using FMOLS (Fully modified ordinary least squares) and DOLS (Dynamic ordinary least squares) methods and Pairwise Granger causality method was used for causality analysis. According to the results of the study, there is a strong long-term relationship between variables in both models. Economic growth and exchange rates positively affect foreign direct investment according to model 1 and model 2 according to long-term results. However, the commercial deficit rate affects FDI positively in BRICS countries, and the impact of exchange rates on FDI in Turkey is negative. Granger causality results vary considerably for the two models, but there is a one-way causality relationship between the two models from economic growth in both BRICS countries and Turkey.There is no causal relationship between commercial openness rate and FDI in both regions. In addition, there is a one-way causality relationship in BRICS countries from FDI to exchange rates and in Turkey, from exchange rates to FDI.