İsmail Hakkı Bursevi’nin Es’iletü’s-Sahafiyye ve Ecvibetü’l-Hakkiyye Adlı Eseri

Abstract

Osmanlı Tasavvuf Tarihi'ni günümüze taşımak, bu dönemin önemli kaynaklarını rahatlıkla kullanılabilir hale getirmek amacıyla Osmanlı döneminde yetişen büyük mutasavvıflardan İsmail Hakkı Bursevî'nin ( ö: 1725) Es'iletü's-Sahafiyye ve Ecvibetü'l-Hakkıyye isimli eserini tez çalışması için uygun gördük. Böyle bir çalışma ile döneminin ünlü mutasavvıfının fikirlerini günümüze aktararak tasavvufî düşünce sistemi içindeki yeri ve tasavvuf kültürüne olan katkıları hakkında bilgi vermeyi de amaçladık. Eser, Niyâzî Mısrî'nin (ö:1694) halifelerinden Şeyh Mehmet Sahafî'nin (ö:1733) kırk-elli kadar sorusunu içeren manzumenin Türkçe şerhidir. Hicri 1114 Cemaziyelahir ayı başlarında telif edilen eserin müellif hattı ile olan nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi bölümü 250 numarada yer almaktadır. Vahdet-i Vücûd, vahdet-i vücûd düşüncesinde yer alan eşya, tecelli, varlık, varlık mertebeleri, insan-ı kamil, ümmü'l-esmâ gibi bazı kavramlar; Kur'an'da yer alan istiva, hitab yâ'sı, ev ednâ, kabe kavseyn, miraç gibi konular; Hz. Adem, İsa, Yusuf, Yunus, Eyyüb, Musa peygamberlerin başlarından geçen bazı olayların tasavvufî yorumları, şeriat, tarikat, hakikat, zühd, takva gibi bazı tasavvufî kavramlar; şefaat, Sidre, Tuba, cennet, cehennem gibi bazı terimler ve bunlar hakkında Bursevî'nin görüşleri eserde yer alan konulardır. Tezimiz üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde risalenin müellifi Bursevî'nin kısaca hayatı, eserleri ve görüşleri hakkında bilgi yer almaktadır. İkinci bölümde ise eserde bahsedilen konular ışığında çeşitli tasavvufî terimler, tasavvufî konular, bazı tasavvufî problemler ve bunlarla ilgili Bursevî'nin görüşleri yer alır. Ayrıca bu bölümün başında eserin genel hatlarıyla tanıtımı ve değerlendirmesi ile sonunda sonuç kısmı bulunmaktadır. Son bölüm olan üçüncü bölümde ise eserin günümüz alfabesine aktarılmış şekli ile Süleymaniye Kütüphanesi'nden alınmış asıl nüsha yer almaktadır.