Körfez İşbirliği Konseyi'ne (KİK) üye ülkelerin petrol ve doğal gaz kaynakları

Abstract

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK), Basra Körfezi’ne kıyısı bulunan ve ortak coğrafi, tarihi, kültürel, sosyal ve siyasal rejimleri benzer özelliklere sahip altı komşu Arap ülkesini bir araya getiren bölgesel bir teşkilattır. Soğuk Savaş döneminde özellikle 1970’li yılların sonunda ve 1980’li yılların başında yakın coğrafyada yaşanan siyasi hadiseler (Sovyetlerin Afganistan’ı işgali, İran devrimi, İran-Irak Savaşı..) Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt, Umman, Katar ve Bahreyn'i bir araya gelmek için teşvik etmiştir. Nitekim, 25 Mayıs 1981 tarihinde Abu Dabi’de altı körfez ülkesi tarafından teşkilatın kurulmasına dair nihaî karar verilmiştir. Konseyin temel amacı, üye ülkeler arasındaki mevcut ekonomik ve siyasi ilişkileri güçlendirmek, Avrupa Birliğine benzer bir model oluşturmaktır. Petrolün keşfinden önce teşkilata üye ülkelerin ekonomik performansının düşük profil arz ettiği bilinmektedir. Kurak iklime bağlı olarak çöl etkisinin hakim olduğu coğrafyada, 1970 öncesi dönemde çok az olan nüfusun ana geçim kaynağının balıkçılık, inci avcılığı ve göçebe hayvancılığa dayalı olduğu görülmektedir. Ancak, bölgede petrol ve doğal gaz keşfinden sonra özellikle 1973 yılındaki petrol krizinin ardından bu ülkelerin iktisadî durumu iyileşmeye başlamış ve refah düzeyleri gözle görülür bir biçimde artmıştır. Bu tez çalışmasının amacı, KİK üyesi devletlerin petrol ve doğal gaz yataklarının coğrafi konumunu tespit etmekle birlikte onların dağılımını harita üzerinde göstermek, bu ülkelerdeki petrol ve doğal gaz kaynaklarının rezerv, üretim, tüketim ve ihracat verilerini iktisadî coğrafya açısından değerlendirmektir. Ayrıca bahsi geçen bu fosil enerji kaynaklarının ihracatından elde edilen gelirlerin teşkilat üyelerinin ekonomisi üzerindeki etkisini ortaya koymaktır.Çalışmada yöntem olarak literatür analizi metodu kullanılmıştır. Literatür taraması sırasında ulaşılan eserler tasnif edilerek, okuma ve incelemeler neticesinde sentezlenmiştir. Bunun dışında, petrol ve doğal gaz kaynaklarına dair elde edilen sayısal veriler Excel ve CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) ortamında değerlendirilerek grafik, tablo ve kartografik malzemeler oluşturulmuştur.

The Gulf Cooperation Council (GCC) is a regional organization that brings six Arab countries together that has common characteristics in terms of geography, history, culture, social and political regime. During the Cold War, especially the political events around the region of the late 1970s and early 1980s the Soviet invasion of Afghanistan, the Iranian revolution, and the Iran-Iraq War, encouraged Saudi Arabia, UAE, Kuwait, Oman, Qatar, and Bahrain to come together to establish a regional organization. Consequently, on 25 May 1981, the final decision was made by six countries about the establishment of this organization. The main purpose of the organization is to strengthen existing economic and political relations between member countries to create a model such as European Union.Before the discovery of oil, the economic situation of the GCC members was not good. The population of these countries depended on fishing, pearl hunting, and nomadic as the main source of livelihood. However, after the discovery of oil and natural gas, especially after the oil crisis in 1973, the economic situation of these countries has begun to grow and the welfare has risen. The aims of this thesis is to determine the geographical location of oil and natural gas fields of the GCC member states and to show their distribution on the map and evaluate the reserve, production, consumption, and export data of oil and natural gas resources in these countries in terms of economic geography. In addition, it is to reveal the effect of the revenues achieved from the export of these fossil energy resources on the economy of the member states of the organization.In this study literature analysis approach was used as the research method. Through literature study, obtained sources were synthesized as a result of reading and examination. Furthermore, the statistical data achieved on oil and natural gas resources were evaluated in Excel and GIS (Geographical Information Systems) software, and graphics, tables, and cartographic materials were created.