OECD Ülkelerinin sağlık göstergeleri üzerinden çok kriterli karar verme yöntemleri ile analizi

Abstract

OECD Ülkelerinin sağlık göstergeleri üzerinden çok kriterli karar verme yöntemleri ile analizi Geniş kapsamlı ve detaylı istatistik verilerinin tüm alanlarda bir araya getirilmesi, doğruluğunun teyidi, özetlenip yayımlanması ve uluslararası kuruluşlar tarafından kabul edilip veri tabanlarında yer alabilmesi uzunca bir süreç gerektirmektedir. Dolayısıyla sağlık sistemine fayda sağlayan sağlık değişkenlerini belirlemek büyük önem taşımaktadır. Farklı ülkelerin karşılaştırmasında eş zamanlı olarak aynı nitelikteki verilere ulaşmak zor olduğundan, sağlık sektöründe teknoloji ve bilgi yoğunluğunun yüksek olduğu bir hizmet sektörü olmasından, belki de yatırımdan daha çok iyi eğitilmiş insan kaynağına ihtiyaç duyulduğundan bu sektörde araştırma yapmak teşvik edici ve aynı zamanda merak uyandıran bir durumdur. OECD (Kalkınma ve Ekonomik İş Birliği Teşkilatının) sağlık istatistikleri güncel, ulaşılabilir ve belirli bir standartta olduğu için ülkelerin durumunu kıyaslayabilme imkân sağlar. Yapılan kıyaslamalar sonucunda politika yapıcılara ve karar verenlere sağlık alanında yol gösterilmektedir. OECD’nin belirlediği 28 farklı sağlık göstergesinden 10 tanesi ve ÇKKV Yöntemleri kullanılarak çalışma yapılmıştır. Bu tez çalışmasında, OECD üye ülkeleri sağlık sistemlerinin performansını değerlendirmek amacıyla, seçilmiş sağlık göstergeleri üzerinden dört farklı ÇKKV yöntemi kullanılarak karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır. Analiz kapsamında 38 OECD ülkesine ait 10 temel sağlık göstergesi değerlendirilmiş; kriterlerin ağırlıkları PIPRECIA-E yöntemi ile belirlenmiş, ardından CoCoSo, EATWIOS, WASPAS ve COPRAS yöntemleri uygulanmıştır. Elde edilen sıralamalar karşılaştırılarak yöntemler arasındaki benzerlik ve farklar analiz edilmiştir. Sonuçlara göre, sağlık performansı açısından en üst sırada yer alan ülke Güney Kore olmuştur. Kore'yi Japonya ve İsviçre takip etmiştir. Bulgular, politika yapıcılar ve sağlık yöneticileri açısından kıyaslamalı değerlendirmeler yapabilmek adına yol gösterici niteliktedir. Ayrıca, ÇKKV yöntemlerinin sağlık alanında etkin şekilde kullanılabileceğini ortaya koyarak, bu alandaki yöntemsel çeşitliliğe katkı sunmaktadır.

Comparison of OECD member countries with multi-criteria decision-making methods on health indicators Gathering comprehensive and detailed statistical data across all fields, verifying its accuracy, summarizing and publishing it, and ensuring its acceptance by international organizations and inclusion in databases is a very lengthy process. Therefore, identifying health variables that benefit the health system is of paramount importance. Because it is difficult to access the same quality data simultaneously when comparing different countries, and because the health sector is a technology- and knowledge-intensive service sector, perhaps requiring well-trained human resources more than investment, research in this sector is both stimulating and engaging. OECD (Organization for Economic Co-operation and Development) health statistics, being up-to-date, accessible, and of a certain standard, allow for comparison across countries. These comparisons provide guidance for policymakers and decision-makers in the field of health. The study was conducted using 10 of the 28 health indicators identified by the OECD and MCDM methods. In this thesis, a comparative analysis was conducted using four different MCDM methods on selected health indicators to assess the performance of the health systems of OECD member countries. Within the scope of the analysis, 10 core health indicators from 38 OECD countries were evaluated; the criteria were weighted using the PIPRECIA-E method, followed by the CoCoSo, EATWIOS, WASPAS, and COPRAS methods. The resulting rankings were compared to analyze the similarities and differences between the methods. According to the results, South Korea ranked highest in terms of health performance, followed by Japan and Switzerland. The findings provide guidance for policymakers and healthcare administrators in making comparative assessments. Furthermore, by demonstrating the effective use of MCDM methods in the health field, they contribute to methodological diversity in this field.