Türkiye’de bağımsız denetim uygulamalarında bağımsız denetim kalitesini belirleyen etkenler ve Türkiye’deki denetim firmalarına yönelik bir araştırma

Abstract

Bağımsız denetim dünyada uzun yıllardan beri yapılmasına karşın, Türkiye’de son yıllarda para ve finans piyasalarındaki gelişmelere paralel olarak önem kazanmış ve gelişme göstermiştir. Özellikle başta Amerika olmak üzere dünyada meydana gelen denetim skandalları ise, bağımsız denetim hizmetinde bağımsızlık, tarafsızlık ve dürüstlük kavramlarının öneminin artmasına neden olmuş ve bağımsız denetim hizmetinde kalitenin arttırılması için bir çok yeni düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Türkiye’de de bu düzenlemelere paralel olarak gelişmeler yaşanmıştır. Bu çalışmayla, Türkiye’de, Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında faaliyet gösteren bağımsız denetim şirketleri tarafından gerçekleştirilen denetim çalışmalarında, kalite kavramının ne olduğu ve bağımsız denetim hizmetinde kalitenin hangi etkenlere bağlı olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu nedenle, çalışmamızda öncelikle ‘Kalite’ kavram olarak irdelenmiş, daha sonra bağımsız denetimde kalite kavramının ne olduğu incelenerek tanımlanmaya çalışılmıştır. Denetim kalitesini sağlayan ölçütler ve denetim kalitesini etkileyen faktörler de çalışmada farklı bölümlerde sunulmuştur. Yapılan çalışma kapsamında, Türkiye’de faaliyet gösteren bağımsız denetim kuruluşlarında çalışan denetçilere yönelik bir anket hazırlanmış ve denetim firmalarına ulaştırılmıştır. Alınan cevaplar doğrultusunda, bağımsız denetçilerin cevapları analiz edilerek, bağımsız denetimde kaliteyi etkileyen faktörlerin neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Buna göre, araştırmaya katılan bağımsız denetçilerin cevapları değerlendirildiğinde, bağımsız denetçilerin, GKGDS’na ve GKGMİ’ ne uygun denetimler gerçekleştirilmesinden çok, bağımsız denetim firmalarının örgütsel yapıya sahip olmalarını ve bağımsız denetçilerin denetim faaliyetlerinde bağımsız, tarafsız ve dürüst davranmalarını, bağımsız denetim kalitesini belirleyen en önemli etkenler olarak gördükleri belirlenmiştir.

Although independent audit has been conducted in many parts of the world for so many years, in Turkey, it has recently started to gain importance and made considerable progress in parallel to the improvements in monetary and financial markets. Recent audit scandals that took place in the world, especially in the USA, have caused to increase the importance of such notions as independence in the audit services, impartiality and honesty and ,consequently, many regulations were put into practice in order to enhance the quality of independent audit service. Similar developments have been witnessed in Turkey correspondingly. With this work, it is aimed to expound what the concept of quality in the audits conducted by independent audit firms operating under SPK Law (?) is ,and which factors determine the quality of an independent audit service. Thus, in this work, first the concept of quality is examined and then, based on this, the concept of quality in independent audit is studied and defined. Besides, the criteria that enable and the factors that determine quality audit are presented in various sections of this work. While conducting such a survey, a questionairre for auditors working for independent audit organisations operating in Turkey was prepared and delivered to audit firms. Based on the answers given by the participants, a set of data was formed and analysed so as to determine the factors that lead to a quality audit. When the answers given by the independent auditors that participated in this survey are analysed, it is established that independent auditors find the following as the most important factors determining the quality of an independent audit: that independent audit firms should have an organisational structure and that auditors should be independent, unbiased and honest in their audits, rather than that they should conduct their audits according to GAAS (Generally Accepted Auditing Standards) and GAAP (Generally Accepted Accounting Principles).