İlk İslam fırkalarından Haricilerde iyiliği emir ve kötülükten sakındırma prensibi (El Emru Bi’l maruf ve’n neyhu ani’l münker)

Abstract

Haricilik, İslâm tarihinde ortaya çıkmış ilk fırkadır. Onlar ortay çıkış sürecinde ve daha sonraki dönemlerde davranışlarını İslam'ın iyiliği emir ve kötülükten sakındırma prensibine dayandırmışlardır. Kur'an-ı Kerim ve hadislerde iyiliği emir ve kötülükten sakındırma ilkesi genişçe anlatılmış, insanlığın selameti için bu ilkenin gerekli olduğu önemle vurgulanmıştır. Müslümanların çoğunluğunu temsil eden ehl-i sünnet İslâm'ın bu emrini ahlâkî bir ilke olarak görmüş, bu ilkenin gereğini yaparken fiili müdahalenin -faydadan çık zarar getireceğini- düşünerek doğru bulmamıştır. Ancak Hariciler iyiliği emir ve kötülükten sakındırma prensibinin gereğini yaparken en başta fiili müdahalede bulunmuşlar ve kendileri gibi düşünmeyenlere hayat hakkı tanımamışlardır. Böyle davranmalarını temelinde; İslâm'ı kabul ettikleri halde, İslâm'la çatışan bedevî kültürü terk etmemeleri yatıyor. Çünkü Haricilerin çoğu bedevi Araplardan oluşuyordu. Haricilerin bu marjinal düşünceleri Müslümanların ortak vicdanında kabul görmediği için onlar varlıklarını günümüze kadar sürdürememişlerdir. Bugün yaşayan çok küçük bir Harici grup da daha ılımlı düşüncelere sahiptir. The Exteriors(or excludeds = haricilik) are the first division in Islamic history. During their formation process and afterwards they have based their attitudes to the principle of Islam of Spreading the goodness and avoiding the evil. This principle has been explained widely in Koran and in the study of Prophet Mohammed and it has been deeply emphasized that it is very necessary for the peace of humanity. Representing the majority of Muslims the so called ehli sünnet (those who are not from the excluded ones) has taken the ten commandments of Islam as a moral principle. So they have thought it wrong and harmful to interfere actually. On the other hand the Exteriors have acted harsh while doing what they thought was requested by the principle of Spreading the goodness and avoiding the evil, and so they didn't give right to live to those who aren't like them. In the basic of their harsh attitude was their pre-Islamic (bedevi) culture which they hadn't abandoned at all although they accepted Islam itself. And most of the Exteriors were consisted of those bedevi Arabs. The Exteriors couldn't have lived on up today because they have never been accepted in the common conscience of Muslims. A small group which still lives on today has more temperate thoughts.