Neo-Liberal dönemin refah devletine etkileri üzerine bir deneme

Abstract

Genel olarak öncelikle 1920' li yıllarda refah devletinin doğuş nedenleri, tarihçesi,refah devletinin ortaya çıkışına ilişkin teorik açıklamalar ele alınmıştır.Daha sonra refah devletinin içsel süreçleri,zayıflamasının nedenleri ve geleceği üzerinde durulmuştur. Devletin ekonomideki yeri ile devletin ekonomideki rolü arasındaki ayrımı incelerken,öncelikle refah devletine yönelik eleştiriler ele alınmıştır.Çünkü devletin ekonomideki yeri konusu refah devleti tartışmaları dolayımında yeniden güncellik kazanmıştır.Hükümetlerin söyledikleri ile uyguladıkları arasında fark olduğu iddiası vardır.Bu çalışmada sözkonusu durum,ekonomik durum,ekonomik yönden incelenmeye çalışılmıştır. Refah devleti uygulamaları başlığı altında OECD ülkeleri,diğer bir deyişle,sanayileşmiş ülkeler çalışma konusunu oluşturmaktadır.1970 yılı sonrası dönemde onbeş ülkenin bütçelerinde gelir ve giderlerin seyri,özellikle refah devleti ile birebir içiçe olan harcama kalemlerinden sosyal güvenlik,sağlık,savunma ve eğitim; gelir kalemlerinden vergilerin payı incelenmiştir. İkinci Dünya Savaşı sonrası devlet harcamalarında hızlı yükseliş,dolayısıyla bu harcamaların milli gelir içindeki payında artış sözkonusudur.Aynı dönemde eşi görülmemiş bir ekonomik büyüme yaşanmıştır.1974 yılı sonrası sık sık resesyonlar görülmüş ve işsizlik oranları artmıştır.Bu değişimi yorumlamaya ilişkin yaklaşımlardan biri ilk dönemde refah harcamalarında meydana gelen hızlı yükselişe işaret etmektedir.Burada farklı iktisat teorisyenlerine ait bakışlar değerlendirilmeye çalışılmıştır.Diğer yanda genel olarak devlet harcamalarının, özel olarak ta refah harcamalarının önemli bir kısıntıya tabi tutulamamasının arkasındaki nedenler üzerinde durulmuştur. Neo-Liberal dönem olarak adlandırılan 1970' li yıllarda genel olarak dış ticarette serbestleşme, finansal liberalleşme, özelleştirme, ve emek piyasalarının esnekleştirilmesi politikaları uygulanmıştır.Ancak devlet gelir ve giderlerinde önemli bir değişiklik görülmemektedir. Nüfusun yaşlanmakta oluşu ile refah kapsamındakilerin sayısı ve bu nedenle refah harcamaları artarken ekonomik büyümenin yavaşlaması,bunun yanısıra uluslararası ekonomik rekabetin keskinleşmesi ve yeni teknolojilerin özellikleri gibi nedenler gözönünde bulundurularak refah devleti değerlendirilmeye çalışılmıştır. NEO-LİBERAL DÖNEMİN REFAH DEVLETİNE ETKİLERİ ÜZERİNE BİR DENEME Genel olarak öncelikle 1920' li yıllarda refah devletinin doğuş nedenleri, tarihçesi,refah devletinin ortaya çıkışına ilişkin teorik açıklamalar ele alınmıştır.Daha sonra refah devletinin içsel süreçleri,zayıflamasının nedenleri ve geleceği üzerinde durulmuştur. Devletin ekonomideki yeri ile devletin ekonomideki rolü arasındaki ayrımı incelerken,öncelikle refah devletine yönelik eleştiriler ele alınmıştır.Çünkü devletin ekonomideki yeri konusu refah devleti tartışmaları dolayımında yeniden güncellik kazanmıştır.Hükümetlerin söyledikleri ile uyguladıkları arasında fark olduğu iddiası vardır.Bu çalışmada sözkonusu durum,ekonomik durum,ekonomik yönden incelenmeye çalışılmıştır. Refah devleti uygulamaları başlığı altında OECD ülkeleri,diğer bir deyişle,sanayileşmiş ülkeler çalışma konusunu oluşturmaktadır.1970 yılı sonrası dönemde onbeş ülkenin bütçelerinde gelir ve giderlerin seyri,özellikle refah devleti ile birebir içiçe olan harcama kalemlerinden sosyal güvenlik,sağlık,savunma ve eğitim; gelir kalemlerinden vergilerin payı incelenmiştir. İkinci Dünya Savaşı sonrası devlet harcamalarında hızlı yükseliş,dolayısıyla bu harcamaların milli gelir içindeki payında artış sözkonusudur.Aynı dönemde eşi görülmemiş bir ekonomik büyüme yaşanmıştır.1974 yılı sonrası sık sık resesyonlar görülmüş ve işsizlik oranları artmıştır.Bu değişimi yorumlamaya ilişkin yaklaşımlardan biri ilk dönemde refah harcamalarında meydana gelen hızlı yükselişe işaret etmektedir.Burada farklı iktisat teorisyenlerine ait bakışlar değerlendirilmeye çalışılmıştır.Diğer yanda genel olarak devlet harcamalarının, özel olarak ta refah harcamalarının önemli bir kısıntıya tabi tutulamamasının arkasındaki nedenler üzerinde durulmuştur. Neo-Liberal dönem olarak adlandırılan 1970' li yıllarda genel olarak dış ticarette serbestleşme, finansal liberalleşme, özelleştirme, ve emek piyasalarının esnekleştirilmesi politikaları uygulanmıştır.Ancak devlet gelir ve giderlerinde önemli bir değişiklik görülmemektedir. Nüfusun yaşlanmakta oluşu ile refah kapsamındakilerin sayısı ve bu nedenle refah harcamaları artarken ekonomik büyümenin yavaşlaması,bunun yanısıra uluslararası ekonomik rekabetin keskinleşmesi ve yeni teknolojilerin özellikleri gibi nedenler gözönünde bulundurularak refah devleti değerlendirilmeye çalışılmıştır.