Günümüz Alevî dedelerinin eserlerine göre alevilik

Abstract

Alevîlik özellikle ülkemizde önemli bir inanç kesimini ifade etmektedir. Onları en doğru şekilde anlamak “İnanç Önderleri” diye tabir ettikleri dedelerin ifadelerine başvurmakla mümkündür. Biz bu çalışmada sözlü nakillerden ziyade son zamanlarda Alevî dedelerinin yapmış oldukları bir takım kapsamlı eserlerden istifade ederek Alevîlikteki inanç, ibadet, ahlak anlayışı ve geleneklerini tespit etmeye çalıştık. Çalışmamızda Alevîlik ve Kızılbaşlık hakkında bilgi verilmekte; mezhep anlayışları, imametle ilgili düşünceleri, Ehl-i Beyt sevgisi, dedelik anlayışı ve diğer makamlar, “eline-diline-beline sahip olma” düsturu; ritüel ve uygulamalar ele alınmaktadır. Ayrıca Alevîlikte cem, kırklar meclisi, semah törenleri, musahiplik, kurban, evlilik, sünnet ve kirvelik, düşkünlük, bayramlar ve cenaze konuları işlenmektedir.

Alevî society is one of the most important groups in Turkey. It is possible to comprehend their belief system, when we get to know the statements of Dedes, “religious leaders” of the group. I tried in this research to reveal the belief system, worships, ethics and the traditions of Alevî society through comprehensive works done by the Alevi Dedes recently instead of oral tradition. In my research, I gave information on the Alevis and Kizilbashs and studied their notion of madhab, the love of Ahl al-Bayt, the notion of Dede and other maqams (positions) and the rule of “hold your hand-tongue-waist;” worships and applications. Moreover, I discussed also the concepts of cem (gathering), council of fourty, sema (a sufi ceromony), musahiplik (fraternity), sacrifice, marriage, circumcision and kirve (a man who acts as a sort of god-father to a boy at his circumcision), düşkünlük (outcast), feasts, and funeral rites.