Birinci basamak sağlık kurumlarında çalışan hemşire ve ebelerin tükenmişlik durumları

Abstract

1.ÖZET Bireylerin işleri gereği karşılaştıkları insanlara karşı duyarsızlaşmaları, duygusal yönden kendilerini tükenmiş hissetmeleri, kişisel başarı ve yeterlilik duygularının azalması şeklinde ortaya çıkan tükenmişlik daha çok insanlarla birebir ilişki kuran mesleklerde görülen bir olgudur. Çalışma yaşamı, bireyin sağlığını çeşitli şekilde etkiler. Bireye belli bir statü ve ekonomi sağlamasının yanında, fizyolojik ve psikososyal yönden bazı olumsuzlukları da beraberinde getirir. Bu olumsuzluklarla baş edememenin hazırladığı tükenme, son yıllarda üzerinde durulan bir sorundur (22). Diğer meslek gruplarında tükenme ve tükenme ile ilişkili faktörlerin araştırıldığı çalışma sayısı fazla olmasına rağmen hemşire ve ebelerde bu konuyu inceleyen araştırma sayısı yetersizdir. Bu çalışmada, birinci basamak sağlık kurumlarında çalışan ebe / hemşirelerin tükenmişlik durumlarını ve bunu etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı araştırma olarak yapılmıştır. Çalışmanın evrenini İstanbul ili Anadolu yakasında bulunan 110 birinci basamak sağlık kurumu oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemini ise evren sayısı bilinen formülle hesaplanan 69 sağlık ocağında bulunan ebe / hemşireler (n: 186) oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve sosyodemografik özellikleri ve çalışma hayatı ile ilgili soruları içeren anket formu kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmelerde Oneway ANOVA testi, farklılığa neden olan grubun tespitinde Tukey HSD testi ve Mann Whitney U testi, normal dağılım göstermeyen parametrelerde Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren iki grup karşılaştırmalarında student t testi, normal dağılım göstermeyenlerde ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Maslach Ölçeğine Faktör analizi uygulaması yapılarak alt boyutları saptanmıştır. Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik analizi Reliability analizi uygulanarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar % 95’lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda hemşire ve ebelerin tükenmişlik düzeyleri ile, yaş, aylık gelir, çalışma yılı, çalıştıkları iş yerindeki çalışma süreleri, iş yerinde karşılaştıkları güçlükler, sigara kullanımı, tekrar aynı mesleği tercihleri, aynı iş yerini tercih etmeleri, işten ayrılma düşünceleri, sunulan hizmet- içi eğitimin varlığı, arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.