Adolesan sporcularda algılanan ebeveyn güdüsel iklimi ve ahlaki karar alma tutumları arasındaki ilişkide değerlerin aracı rolü

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı adolesan sporcularda algılanan ebeveyn güdüsel iklimi ile ahlaki karar alma tutumları arasındaki ilişkide değerlerin aracılık rolünün spor türü ve cinsiyete göre incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 223 kız ve 226 erkek olmak üzere toplam 449 (Xyaş=14,76 ± 1,80) adolesan sporcu katılmıştır. Katılımcılara “Ebeveyn Güdüsel İklim Envanteri-2”, “Altyapı Sporlarında Değer Ölçeği-2” ve “Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği” uygulanmıştır. Verilerin analizinde Hayes’in Process Macro analizi bootstrap yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Analiz sonuçları, algılanan ebeveyn güdüsel iklim ile ahlaki karar alma tutumlarının alt boyutları arasındaki ilişkide ahlaki değerlerin aracılık rolü olduğunu; ahlaki değerlerin algılanan ebeveyn güdüsel iklimin tüm alt boyutları ile adilce kazanmayı koruma arasındaki aracılığında cinsiyetin düzenleyicilik rolü olduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra, yetkinlik değerinin algılanan ebeveyn güdüsel iklimin tüm alt boyutları ile yarışma severliği benimseme ve adilce kazanmayı korumaya aracılık ettiği tespit edilmiştir. Analizler, yetkinlik değerinin, algılanan ebeveyn güdüsel iklim ve ahlaki karar alma tutumları arasındaki aracılığında spor türünün ve cinsiyetin düzenleyici rolü olduğunu ve bunun alt boyutlara göre farklılaştığı ortaya koymuştur. Statü değerinin algılanan ebeveyn güdüsel iklimin alt boyutları olan endişe ve çabasız başarı iklimi ile ahlaki karar alma tutumlarının tüm alt boyutlarına aracılık ettiği, ayrıca statü değerinin çabasız başarı iklimi ile hileyi benimseme arasındaki aracılığında; endişe iklimi ve çabasız başarı iklimi ile adilce kazanmayı koruma arasındaki aracılığında spor türünün düzenleyicilik rolü olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Adolesan sporcuların spora ait değerleri ebeveynlerinden algıladıkları güdüsel iklimden etkilenerek onların, spora özgü ahlaki karar almalarında, inanç, duygu ve davranış eğilimlerini şekillendirmektedir. Ayrıca bu etkiler sporcuların kız veya erkek olmasına; bireysel veya takım sporu ile uğraşmalarına göre değişmektedir.

Aim: The purpose of this study was to investigate the mediating role of values in the relationship between moral decision-making attitudes and parental-initiated motivational climate and the moderating role of sport types and gender in this relationship in adolescent athletes. Methods: A total of four-hundred-forty-nine athletes (Mage=14,76±1,80), consisting of 223 females and 226 males participated in the study. “Attitudes to Moral Decision Making in Youth Sport Questionnaire”, “Parent-Initiated Motivational Climate Questionnaire-2”, “Youth Sport Values Questionnaire-2” were used. Moderated mediation model was tested using the PROCESS Macro. Results: The analyses demonstrated that moral values mediated the relationship between moral decision-making attitudes and perceived parental motivational climate. Gender had a moderating role in the mediation role of moral value between all subscales of the parent-initiated motivational climate and keeping winning in proportion. Competence values have mediated the relationship between all subscales of the parental-initiated motivational climate and keeping winning in proportion and acceptance of gamesmanship. Gender and sports types have a moderation role in the mediation role of competence value between moral decision-making attitudes and parental-initiated motivational climate and this depends on the subscales. Status value has mediated between worry-conducive climate and worry-conducive climate which are subscales of parental-initiated motivational climate and all subscales of attitudes to moral decision-making. However, sport type has a moderation role in the mediation role of status value between success without effort climate and acceptance of cheating. The same situation has also been between worry conducive climate, success without effort climate, and keeping winning in proportion. Conclusions: Adolescent athletes' sports values are affected by the motivational climate they perceive from their parents and shape their beliefs, emotion, and behavioral tendencies in making sport-specific moral decisions. In addition, these effects depend on gender and sports types.