Hadis rivayetinde fakih ravinin rolü

Abstract

Hicrî ilk üç asır, Hz. Peygamber’den gelen rivâyetlerin yanında sahabe ve tabiin neslinden aktarılagelen rivâyetlerin de şifâhî ve kitâbî olarak nakledildiği, cem ve tedvîn edildiği bir dönemdir. Gerek şifâhî olarak gerekse kitâbî olarak sürdürülen rivâyet faaliyetinde bu rivâyeti aktaran râvi merkezî bir konuma sahiptir. Râvinin ilmî, itikâdî ve ahlâkî vasıfları rivâyetin sıhhatini ve güvenilirliğini belirlemede bir kriter olarak kabul edilmektedir. Bu tez konusu çerçevesinde “ilk hicrî üç asırda rivâyetin naklinde fakih bir râvinin rolü nedir” sorusu cevaplandırılmaya çalışılmıştır. Belli rivâyetlerin kabulünde râvinin fakih olmasının bir şart olarak ileri sürülebilip sürülemeyeceği, fakih râvinin ön plana çıktığı mana ile rivâyet, tercih sebepleri gibi konular yanında özellikle muhaddislerin fakih râvi ile ilgili görüşleri ele alınmaya çalışılmıştır. Konunun hem muhaddisleri hem de fakihleri ilgilendiren yönleri olduğu göz önüne alınarak her iki tarafın da görüşlerine yer verilmeye gayret edilmiştir.

The first three centuries AH in Islam is the period when the tradition directly coming from the Prophet or through Companions of the prophet and taabeen (Companions of the Companions) were narrated – in verbal and written forms – collected and compiled. The narrator had a central position in the narrative activities both in verbal and written forms. The properties of knowledge, faith and morals of a narrator are accepted as a criterion for the soundness and trustfulness of the narration. Within the framework of this issue, the question “what is the role of a faqih-narrator in the narration of hadiths in the first three centuries AH” is tried to solved. The problem that could it be claimed that the narrator should be a faqih or not so as to accept certain narrations as trustful, the non-literal narration in which the faqih-narrator comes into prominence, the impact of the faqih-narrator on the reason of choice between contradictory hadiths, and also the opinions of muhaddiths on the faqih-narrator are tried to analyze. It is tried to evaluate equally both the views of muhaddiths and faqihs since there are issues relating to both groups.