Cumhuriyet Dönemi başörtüsü tartışmaları bağlamında Şule Yüksel Şenler'in yeri

Abstract

Bu çalışma, Cumhuriyet Dönemindeki başörtüsü tartışmalarında Şule Yüksel Şenler’in yerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla çalışma dini, kültürel, sosyo-politik bir gerçeklik olarak başörtüsünü ve onun etrafında ortaya çıkan tartışmaları; bu tartışmaların nedenlerini, başörtüsünün iktidarla olan ilişkisini, Cumhuriyet Dönemi itibariyle Türkiye’nin modernleşme sürecinde başörtüsünü algılayış biçiminin değişim sürecini ve Şule Yüksel Şenler’in bu bağlam içindeki yerini, yapmış olduğu faaliyetleri değerlendirmektedir. Hayatının büyük bölümünü başörtüsü konusuna ve başörtülü kadınların haklarını aramaya adayan Şenler, modernizmin şekillendirdiği tek tip bir “modern kadın” algısına karşı çıkmış ve başörtüsünün modern ve kentli bir kimlik unsuru olarak yeniden adlandırılmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu çerçevede çalışma, tek tip modernlik kavramsallaştırması temelinde modernizm sorunsalını başörtüsü bağlamında ele almakta ve Şule Yüksel Şenler’in rolünü tek tip modernliğe karşı geliştirilen itirazlar çerçevesinde başörtüsüne getirdiği özgün yorumla beraber değerlendirmektedir. Çalışmada anlayıcı-yorumlayıcı teorik yaklaşım çerçevesinde nitel bir araştırma tekniği olan doküman analizi kullanılmıştır. Bu minvalde çalışma boyunca, birincil kaynaklara öncelik verilmiş bunun yanında dergi ve gazete yazıları, röportajlar ve TV yayınları incelenmiştir.

The present study aims to reveal the place of Şule Yüksel Şenler in the headscarf debates in the Republican Era. To this end, the study will undertake a comprehensive evaluation of the headscarf as a religious, cultural and socio-political reality, with particular attention to the debates surrounding it. It will also examine the underlying reasons for these debates, the relationship between the headscarf and power, the process of change in the perception of the headscarf in Turkey's modernisation process since the Republican Era, and the role of Şule Yüksel Şenler in this context and her activities. The primary focus of Şenler's life has been the issue of the headscarf and the rights of women who wear it. She has challenged the concept of a modern woman as defined by modernism, and has played a role in the transformation of the headscarf into a modern, urban phenomenon. In this framework, the study addresses the problematic of modernism in the context of headscarf, drawing upon the conceptualisation of uniform modernity and evaluating the role of Şule Yüksel Şenler and her interpretation of headscarf in the context of objections against uniform modernity. The study employs document analysis, a qualitative research technique, within the framework of an understanding-interpretive theoretical approach. In this respect, priority was given to primary sources throughout the study, as well as magazine and newspaper articles, interviews and TV broadcasts.