Work and its relationships with leisure in perspective- a study on workers of leisure industries

Abstract

Bu çalışma, iş (work) kavramı ve işle çok bağlantılı olan iş dışı hayat ya da serbest zaman (leisure) kavramı* ile ilgili derinlemesine bir incelemeyi içermekte ve bu iki kavram arasında ne gibi ilişkiler bulunduğunu ortaya koymaya çalışmaktadır. İş/ çalışma ve serbest zaman bir madalyonun iki yüzü olarak tanımlanmış ve çağlar boyunca nasıl bir anlayış değişimi içerisinde bulundukları incelenmiştir. Çalışmanın ampirik bölümünde serbest zaman kullanımının bir kesiti olan eğlence yaşamı üzerine odaklanılmıştır. Antik Yunan’da serbest zaman kavramı üst düzey bir faaliyet olarak algılanmakta ve sanat aracılığıyla ruhun yüceltilmesini hedeflemekteydi. İş ve çalışma ise kötü ve değersiz bir faaliyet olarak görülüyordu. Fakat Protestanlık, çalışmayı Tanrıya ulaşma yollarından biri olarak tanımlamış ve onurlandırmıştır. Sanayileşme sonrasında iş ve çalışma, serbest zaman karşısında daha üstün bir konuma yükselmiştir. Kısacası serbest zaman, çalışmayı tamamlayan bir faaliyet olarak görülmeye başlanmış ve sanayileşmeden o da etkilenmiştir. İş ve serbest zaman arasındaki ilişkileri araştıran teoriler, serbest zamanın işin bir uzantısı olabileceğini, tam zıddı olabileceğini veya aralarında nötr bir ilişki bulunabileceğini öne sürmüşlerdir. Bundan başka, ilginç bir iş-serbest zaman ilişkisi de eğlence endüstrileri çalışanlarında gözlenebilir. Elinizdeki tez bu endüstrilerde çalışanlarla, yani kafe/ restoran çalışanları ile müzisyenlerin katılımıyla gerçekleştirilen bir araştırmayı da içermektedir. Araştırma bulguları bu endüstrilerde çalışan genç işgücünün, bir işin sunduğu serbest çalışma koşullarına önem verdiğini ve iş ortamı içinde kısıtlanmak istemediğini göstermiştir. Başka bir sonuç ise serbest zamanın gerçek anlamı ile ilgilidir. Serbest zaman artık kendi içinde bir amaç değildir, insanlara iş için enerji vermeye yarayan bir süreçtir ve serbest zaman kullanımı için çalışan sektörler vardır. Tüm bunlar aynı zamanda Türk kültürü açısından da incelenmiş ve geleneksel iş-serbest zaman anlayışlarının Batı etkisi doğrultusunda değişmeye başladığı gözlenmiştir. Fakat tüm bunların günlük hayata nasıl yansıdığı bir tartışma konusu olabilir. * Leisure sözcüğünün Türkçe’de bire bir karşılığı olmadığından

terimin parantez içinde verilmesine ihtiyaç duyulmuştur. Bu sözcüğün karşılığı olarak dinlence, boş zaman, serbest zaman gibi terimler kullanılabilir. Eğlence etkinlikleri de bunun bir parçasıdır. ABSTRACT The present study attempts at an in-depth investigation of work, and another related concept leisure, and the interrelationships between the two. Work and leisure are defined as two counterparts, and their co-existence is examined throughout historical periods. Leisure in Ancient Greece is the ultimate activity, and mainly consists of cultivation of the soul through the arts. Work on the other hand is seen as a degrading activity until Protestantism rises and praises it as a way to reach the God. Especially after industrialization, it is seen that work gains superiority over leisure. That is, leisure is seen as complementary to work, and just as work, it is influenced by aspects of industrialization as well. The theories about work and leisure relationships stress that leisure may be an extension of work, or its opposite, or they may have no relation at all. Furthermore, an interesting type of work-leisure relationship is found in the case of people who work in leisure industries. Thus an interview is carried out with participants from these industries, namely with workers of café/ restaurants and musicians. The findings revealed that the young work force involved in these industries are more in favor of free work conditions offered by a job, and would not like to be constrained in a work environment. Another conclusion is about the real meaning of leisure. Leisure is not anymore an aim in itself, but serves to recreate and refuel people for work. All these are also examined from a Turkish cultural perspective, and it is stated that the traditional work and leisure understandings are changing to converge with the Western spirit, but the actual reflections of these in everyday life could be a matter of discussion.