Tasavvuf klasik eserlerinde ve nakşbendiyye tarikatı örneğinde muhâsebe ve murâkabe

Abstract

Muhâsebe ve murâkabe; tasavvufun, insanın olgunlaşma sürecine yardımcı olmak amacıyla kullandığı iki önemli yöntemdir. Bu yöntemler, kişinin mânevî hayatına pek çok fayda sağlamaktadır. Bu çalışmada tasavvuf klasikleri ve Nakşbendiyye tarikatı ekseninde mutasavvıfların muhâsebe ve murâkabeye yaklaşımları incelenmiş, bu kavramların tasavvuf düşüncesi içerindeki yeri ve kişinin olgunlaşma sürecine katkıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu kavramların tasavvufun tarihi seyri içerisinde uğradıkları değişiklikler, yüklendikleri yeni anlamlar araştırılmaya çalışılmıştır. Yine tasavvuf disiplini içerisinde yer alıp muhâsebe ve murâkabe ile irtibatlı olan diğer kavramlar da incelenmiştir. Tasavvuf, Muhâsebe, Murâkabe, Tasavvuf Klasikleri, Nakşbendiyye.

Muhâsaba(self-criticism) and murâqaba(meditation) are two important methods that sufism exploits in order to contribute to maturation of human being. These methods contribute a lot to spiritual life of the person. In this study, classics of sufism and sufis’ approaches to muhâsaba and murâqaba in the context of the tareeqah of Naqshbandiyyah are analyzed. These concepts’ place in thought of sufism and their contribution to maturation of human being are tried to be determined. Furthermore, these concepts’ alteration through the history of sufism and new meanings that they gained are investigated. In addition, other concepts within the discipline of sufism and also related with muhâsaba and murâqaba are surveyed. Sufism, Muhâsebe, Murâqaba, Classics of sufism, Naqshbandiyyah.