Yıldız Şale Kasr-ı Hümayunu’nda bulunan halı ve seccadeler (malzeme-teknik-desen açısından incelenmesi)

Abstract

Yıldız Şale Kasr-ı Hümâyunu Halı ve Seccadeleri isimli çalışmamızda, kasırda bulunan 49 (kırk dokuz) adet halı incelenmiştir. İncelenen bu halıların 11(on bir) adedi Hereke, 10(on) adedi İran, 2(iki) adedi Feshane, 19(on dokuz) adedi Isparta ve 7(yedi) adedi gruplandırılmamış halılardır. Çalışmada, önce Şale kasrında bulunan halıların sayıca tespitleri, daha sonra da teknik ve boyarmadde analizleri yapılmıştır. Halıların; boyutları, kaliteleri, hav yükseklikleri, malzemeleri, desen özellikleri, kullanılan boyarmadde ve boyarmadde kaynakları tespit edilmiştir. Kasırda bulunan halıların dokundukları bölge ve dönem tespitlerinde teknik ve boyarmadde analiz sonuçlarından yararlanılmıştır. İncelenen Hereke, İran ve Feshane halılarında bazılarında sentetik bazılarında doğal boyarmaddeler kullanılmıştır. İlk üretilmiş olan Hereke halılarında doğal boyarmaddelerin yaygın olarak kullanıldığı daha sonraki dönemlerde üretilmiş olanlarda ise sentetik boyarmaddelerin daha yaygın olarak kullanılmış olduğu söylenebilir. Isparta halılarının boyarmadde analizlerinin hepsinde sentetik boyarmaddeler bulunmuştur. İncelenen Hereke halılarından ikisinde sine düğümü diğerlerinde gördes düğümü kullanılmıştır. İncelenen İran halılarından ikisinde gördes diğerlerinde sine düğümü tespit edilmiştir. Feshane halılarında gördes düğümü kullanılmıştır. Isparta halılarının ise yalnızca bir tanesinde gördes diğerlerinde sine düğümü tespit edilmiştir. Çalışmada, Şale Kasr-ı Hümayunu'nda bulunan halıların bu teknik ve boyarmadde analizlerinin yanında halıların gelecek nesillere aktarılabilmesi için nasıl korumaları gerektiğine dair öneriler de verilmiştir. Bu çalışmanın, ileride yapılabilecek konservasyon çalışmalarına bir ışık tutacağı düşünülmektedir.

In the study, we examined fortynine (49) carpets in Sale Kiosk. There are eleven (11) Hereke, ten (10) Persian, two (2) Feshane, nineteen (19) Isparta and seven (7) ungroup carpets were determined in the Kiosk. First total number of the carpets in the Kiosk were determined in spide of weaving region and technical analyses are made of them. Dimension of the carpets, qualities, knot-types, design characteristic dyestuffs and dye source are determined. To clarify the weaving regions and era we used the results of technical and dyestuff analyses. On weaving of the Hereke, Persian and Feshane carpets in the Kiosk both natural and synthetic dyestuffs were used. Instead of first production of Hereke carpets were made of widespread natural dyestuffs the latests were made of widespread synthetic dyestuffs. But the whole of Isparta carpets were made of synthetic dyestuff. On the two Hereke carpets which we examined sine knot was used. At the others gördes knot was used. On the two Persian carpets which we examined gördes knot was used. At the others sine knot was used. Also gördes knot was used on Feshane carpets. There is only one Isparta carpet knot on gördes but at the others sine knot was used. In this study, the carpets in Yıldız Şale Kiosk were examined as a technical, designing and dyestuff aspect and we give advices for how to protect the carpets to move them to the next generations. The results of this study will help following conservation studies.