Belediye öz gelir yapısının ve uygulamasının vergi ve demokrasi bilinicine etkisi : bir analiz

Abstract

Bu çalışmanın amacı, vergi bilincinin oluşumunda önemli bir etkiye sahip olan vergi algısının, yerel kamusal hizmetlerin yapısı ve uygulamasının, yerel kararlara katılım olanakları ve belediyelerin mali özerklik düzeyinin yerel vergi mükellefleri nezdinde demokrasi bilinci oluşumuna etki edip etmediği yerel vergi bilinci aracılık değişkeni etkisiyle incelenmesidir. Araştırmanın evrenini, 2023 yılında Türkiye genelindeki yerel vergi mükelleflerdir. Bu evren dahilinde toplam 831 katılımcı ile online anket yöntemi ile araştırma gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; mükellefin olumlu vergi algısının demokrasi bilincini olumlu yönde etkilerken, olumsuz vergi algısının ise demokrasi bilincini olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Analize yerel vergi bilinci aracı değişkeni dahil edildiğinde ise, olumlu ve olumsuz vergi algısının yerel vergi bilinci aracılığıyla demokrasi bilinci üzerindeki dolaylı etkisi kısmi aracılık şeklinde gerçekleşmiştir. Öte yandan, mükelleflerin yerel kamusal hizmetlere bakış açısını ifade eden hizmet faktörü ile demokrasi bilinci arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu; hizmetin yerel vergi bilinci aracılığıyla demokrasi bilinci üzerindeki kısmi aracılık etkisi şeklinde gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde yerel katılım faktörünün de vergi ve demokrasi bilincini olumlu etki ettiği, yerel vergi bilincinin katılım ile demokrasi bilinci arasında dolaylı bir etki yarattığı soncuna ulaşılmıştır. Son olarak, mali özerklik ile demokrasi bilinci arasında doğrudan, anlamlı ve pozitif bir ilişki kurulmuş; mali özerkliğin yerel vergi bilinci aracılığıyla demokrasi bilinci üzerindeki dolaylı etkisi kısmi bir aracılık ilişkisi meydana getirdiği sonucuna ulaşılmıştır.

The aim of this study is to examine whether the tax perception, which has an important effect on the formation of tax consciousness, the structure and implementation of local public services, the possibilities of participation in local decisions and the level of financial autonomy of municipalities affect the formation of democracy consciousness among local taxpayers with the effect of local tax consciousness mediation variable. The population of the research is local taxpayers in Turkey in 2023. Within this universe, the research was conducted with a total of 831 participants using the online survey method. According to the findings, It has been seen that the positive tax perception of the taxpayer affects the democracy consciousness positively, while the negative tax perception affects the democracy consciousness negatively. When the local tax consciousness mediator variable is included in the analysis, the indirect effect of positive and negative tax perception on democracy consciousness through local tax consciousness was realized as partial mediation. On the other hand, there is a positive relationship between the service factor, which expresses the taxpayers' perspective on local public services, and the consciousness of democracy; It has been concluded that the service is realized as a partial mediation effect on democracy consciousness through local tax consciousness. Similarly, it has been concluded that the local participation factor has a positive effect on tax and democracy consciousness and local tax consciousness has an indirect effect between participation and democracy consciousness. Finally, a direct, significant, and positive relationship was established between financial autonomy and democracy consciousness; It has been concluded that the indirect effect of fiscal autonomy on democracy consciousness through local tax awareness creates a partial mediation relationship.