Publication: Örgütsel güven yaratmada örgüt kültürünün rolü
Abstract
ÖRGÜTSEL GÜVEN YARATMADA ÖRGÜT KÜLTÜRÜN ROLÜ Günümüzde kurumlar rekabetin çok yoğun olduğu ve değişimin baş döndürücü bir hal aldığı ortamda varlıklarını devam ettirebilmek için rakiplerine karşı avantaja sahip olmak zorundadırlar. Bu avantajı elde edebilmek örgütler için vazgeçilmez bir kaynak olan insan unsurunun etkinliğinde yatmaktadır. Son yıllarda organizasyon yapısı üzerine yürütülen çalışmalarda örgütleri başarılı kılan faktörler arasında her kurumun sahip olduğu kültürün ve çalışanlarının önemli bir yeri olduğu anlaşılmıştır. Örgüt kültürü ve örgütsel güven arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik olarak yapılan bu çalışmanın amacı; örgüt kültürü ile örgütsel güveni oluşturan unsurlar arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmaktır. Örgüt kültürü güç, rol, görev ve kişisel odaklı olarak incelenmiştir. Örgütsel güven konusu ise yöneticiye, çalışma arkadaşlarına ve kuruma güven olmak üzere üç farklı açıdan ele alınmıştır. Araştırmanın uygulanmasında iletişim sektöründeki özel bir şirketin farklı pozisyonlarında çalışanlara anket çalışması yapılmıştır. 200 çalışana dağıtılan anketlerden 150 tanesi geri dönmüştür. Daha sonra bu veriler SPSS 10.0 paket programında sırasıyla güvenilirlik analizi, faktör analizi, t testine tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda kurumda var olan ve kurumda var olması tercih edilen olmak üzere 2 farklı açıdan incelenen örgüt kültürü türlerinden sadece güç kültürünün yöneticiye, çalışma arkadaşlarına ve kuruma güven üzerinde ilişkisinin olduğu görülmüştür. fonksiyonları, güven, örgütsel güven 3
THE ROLE OF ORGANIZATIONAL CULTURE IN CREATING ORGANIZATIONAL TRUST In today’s intensively competitive and exchange world, organizations have to get advantage to support their lives on the business scene. The component of this advantage is the indispensable source of human activity. Culture and employee factors are definitely accepted as making the organizations successful with the studies about the structures of associations in the recent years. The purpose of this study is to present the relation between organizational culture and organizational trust. Organizational culture is mentioned as power, role, task and individual culture. Organizational trust is also mentioned as trust to management, colleagues and corporation. The execution of this search includes the questionnaires that were done by the employees in different positions of a private company in the communication sector. The questionnaires were allocated to 200 employees and 150 of these were collected back. Then reliability analysis, factor analysis, T test are applied on these data with the SPSS 10.0 packet programme. In this study, organizational culture was mentioned as the current state in the organization and favourite state. The result of these analysis highlights the relation of power culture with the trust to management, colleague and corporation. Key words: Organizational culture, types of organizatonal culture, trust, organizational trust i Sayfa No. TABLO LİSTESİ................................................................................ iv ÖNSÖZ.................................................................................................. 1 ÖZET...................................................................................................... 2 ABSTRACT........................................................................................... 3 GİRİŞ.................................................................................................... 4 1. ÖRGÜT KÜLTÜRÜ KAVRAMINA GENEL BİR BAKIŞ......... 5 1.1. Örgüt Kültürü Tanımı ve Önemi............................................... 6 1.2. Örgüt Kültürü Oluşumu ve Tarihçesi........................................ 9 1.3. Örgüt Kültürünün Özellikleri.................................................... 11 1.4. Örgüt Kültürünün Öğeleri......................................................... 12 1.4.1. Örgüt Kültürünün Öğeleri............................................... 12 1.4.1.1. Değerler.................................................................. 12 1.4.1.2. İnançlar................................................................... 13 1.4.1.3. Normlar.................................................................. 13 1.4.2. Örgüt Kültürünün İfade Biçimleri................................... 14 1.4.2.1. Törenler.................................................................. 14 1.4.2.2. Ritueller.................................................................. 14 1.4.2.3. Hikaye ve Efsaneler............................................... 14 1.4.2.4. Mitler...................................................................... 15 1.4.2.5. Semboller................................................................ 15 1.4.2.6. Dil........................................................................... 15 1.4.2.7. Liderler ve Kahramanlar........................................ 15 1.5. Örgüt Kültürü İle İlişkili Kavramlar.......................................... 16 1.5.1. Örgüt Kültürü – Örgüt İklimi .......................................... 16 1.5.2. Örgüt Kültürü – Örgüt Kimliği......................................... 16 1.5.3. Örgüt Kültürü – İletişim................................................... 17 1.5.4. Örgüt Kültürü – Sosyalleşme............................................ 17 1.6. Örgüt Kültürüne Yönelik Teorik Yaklaşımlar........................... 18 1.7. Örgüt Kültürünün Çeşitleri......................................................... 19 1.7.1. Güç Kültürü...................................................................... 19 1.7.2. Rol Kültürü....................................................................... 20 1.7.3. Görev Kültürü................................................................... 20 1.7.4. Birey Kültürü.................................................................... 21 ii 2. ÖRGÜTSEL GÜVEN OLGUSU ÜZERİNE KAVRAMSAL YAKLAŞIM ve TANIMLAR............................................................... 24 2.1. Güven Kavramının Tanımı ve Özellikleri.................................... 24 2.2. Örgütsel Güvenin Türleri.............................................................. 26 2.2.1. Yöneticiye Güven............................................................... 29 2.2.2. Çalışma Arkadaşlarına Güven........................................... 31 2.2.2.1. İhtiyaçlar.................................................................... 31 2.2.2.2. İş ile İlgili Beklentiler................................................ 33 2.2.2.3. İşgören İlişkilerini Etkileyen İşveren Davranışları.... 35 2.2.2.4. Yönetimle İşgören Arasındaki İletişim...................... 36 2.2.3. Prosedürlere Güven............................................................. 37 2.3. Örgütsel Güven İle İlgili Yaklaşımlar........................................... 38 2.4. Örgütlerde Güven Modelleri......................................................... 38 2.4.1. Doğal Güven........................................................................ 39 2.4.2. Tarihi Geçmişi Bulunan Güven........................................... 39 2.4.3. Üçüncü Bireylerin Yardımcı Konumda Oldukları Güven... 40 2.4.4. Kategori Temelli Güven...................................................... 40 2.4.5. Rol Temelli Güven............................................................... 40 2.4.6. Kural Temelli Güven............................................................ 40 2.5. Örgütsel Güven İle İlişkili Diğer Kavramlar.................................. 41 2.5.1. Örgütsel Bağlılık ve Güven.................................................. 41 2.5.2. Örgütsel Adalet ve Güven.................................................... 43 2.5.3. Örgütsel İletişim ve Güven................................................... 44 3. ÖRGÜTSEL GÜVEN YARATMADA ÖRGÜT KÜLTÜRÜNÜN ROLÜ ....................................................................................................... 46 3.1. Örgüt Kültürü – Sosyalizasyon İlişkisi.......................................... 47 3.2. Örgüt Kültürü – Örgütsel Güven İlişkisi....................................... 48 4. ARAŞTIRMA....................................................................................... 55 4.1. Araştırmanın Amacı ve Kapsamı................................................... 55 4.2. Araştırmada Kullanılan Veri Toplama Teknikleri Ve Yapılan İstatistiksel Tahminler ............................................................................ 55 4.3. Araştırma Bulguları........................................................................ 57 4.3.1. Demografik Bulgular............................................................. 57 4.3.2. Güvenilirlik Analizi.............................................................. 58 4.3.3. Yöneticiye Güvene İlişkin Faktör Analizi. .......................... 59 4.3.4. Kurum Çalışanlarına Güvene İlişkin Faktör Analizi............ 61 4.3.5. Kuruma Güvene İlişkin Faktör Analizi................................ 64 4.3.6. Kurum Kültürüne İlişkin Araştırma..................................... 66 4.4. Analizler.......................................................................................... 67 5. SONUÇ.................................................................................................... 70 iii EKLER........................................................................................................ 72 KAYNAKÇA.............................................................................................. 77 ÖZGEÇMİŞ................................................................................................ 86 iv TABLO LİSTESİ Sayfa No. Tablo 1 : Örgüt Kültürünün Tarihsel Gelişimi……………………...………………... 9 Tablo 2 : Örgüt Kültürünün Çeşitleri..................….………………………………….22 Tablo 3 : Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi ve Örgütsel Değişme Süreciyle Bağlantısı…………………………………………………………….………..……….32 Tablo 4 : Güven Geliştirici İşletme Davranışlarını Öngörüleme Kuramı….………...51 Tablo 5 : Deneklerin Demografik Özellikleri…..........................................................57 Tablo 6 : Kurumda Yöneticiye Güvene İlişkin Faktör Dağılımı…………….…........60 Tablo 7 : Kurum Çalışanlarına Güvene İlişkin Faktör Dağılımı…………….……...62 Tablo 8 : Kuruma Güvene İlişkin Faktör Dağılımı…………………………….........64 Tablo 9 : Güven ile Kurumda Var Olan Güç Kültürü Düzeyi Arasındaki Farklılık...67 Tablo 10 : Güven ile Kurumda Var Olması İstenilen Güç Kültürü Düzeyi Arasındaki Farklılık..........................................................................................................................68 v
THE ROLE OF ORGANIZATIONAL CULTURE IN CREATING ORGANIZATIONAL TRUST In today’s intensively competitive and exchange world, organizations have to get advantage to support their lives on the business scene. The component of this advantage is the indispensable source of human activity. Culture and employee factors are definitely accepted as making the organizations successful with the studies about the structures of associations in the recent years. The purpose of this study is to present the relation between organizational culture and organizational trust. Organizational culture is mentioned as power, role, task and individual culture. Organizational trust is also mentioned as trust to management, colleagues and corporation. The execution of this search includes the questionnaires that were done by the employees in different positions of a private company in the communication sector. The questionnaires were allocated to 200 employees and 150 of these were collected back. Then reliability analysis, factor analysis, T test are applied on these data with the SPSS 10.0 packet programme. In this study, organizational culture was mentioned as the current state in the organization and favourite state. The result of these analysis highlights the relation of power culture with the trust to management, colleague and corporation. Key words: Organizational culture, types of organizatonal culture, trust, organizational trust i Sayfa No. TABLO LİSTESİ................................................................................ iv ÖNSÖZ.................................................................................................. 1 ÖZET...................................................................................................... 2 ABSTRACT........................................................................................... 3 GİRİŞ.................................................................................................... 4 1. ÖRGÜT KÜLTÜRÜ KAVRAMINA GENEL BİR BAKIŞ......... 5 1.1. Örgüt Kültürü Tanımı ve Önemi............................................... 6 1.2. Örgüt Kültürü Oluşumu ve Tarihçesi........................................ 9 1.3. Örgüt Kültürünün Özellikleri.................................................... 11 1.4. Örgüt Kültürünün Öğeleri......................................................... 12 1.4.1. Örgüt Kültürünün Öğeleri............................................... 12 1.4.1.1. Değerler.................................................................. 12 1.4.1.2. İnançlar................................................................... 13 1.4.1.3. Normlar.................................................................. 13 1.4.2. Örgüt Kültürünün İfade Biçimleri................................... 14 1.4.2.1. Törenler.................................................................. 14 1.4.2.2. Ritueller.................................................................. 14 1.4.2.3. Hikaye ve Efsaneler............................................... 14 1.4.2.4. Mitler...................................................................... 15 1.4.2.5. Semboller................................................................ 15 1.4.2.6. Dil........................................................................... 15 1.4.2.7. Liderler ve Kahramanlar........................................ 15 1.5. Örgüt Kültürü İle İlişkili Kavramlar.......................................... 16 1.5.1. Örgüt Kültürü – Örgüt İklimi .......................................... 16 1.5.2. Örgüt Kültürü – Örgüt Kimliği......................................... 16 1.5.3. Örgüt Kültürü – İletişim................................................... 17 1.5.4. Örgüt Kültürü – Sosyalleşme............................................ 17 1.6. Örgüt Kültürüne Yönelik Teorik Yaklaşımlar........................... 18 1.7. Örgüt Kültürünün Çeşitleri......................................................... 19 1.7.1. Güç Kültürü...................................................................... 19 1.7.2. Rol Kültürü....................................................................... 20 1.7.3. Görev Kültürü................................................................... 20 1.7.4. Birey Kültürü.................................................................... 21 ii 2. ÖRGÜTSEL GÜVEN OLGUSU ÜZERİNE KAVRAMSAL YAKLAŞIM ve TANIMLAR............................................................... 24 2.1. Güven Kavramının Tanımı ve Özellikleri.................................... 24 2.2. Örgütsel Güvenin Türleri.............................................................. 26 2.2.1. Yöneticiye Güven............................................................... 29 2.2.2. Çalışma Arkadaşlarına Güven........................................... 31 2.2.2.1. İhtiyaçlar.................................................................... 31 2.2.2.2. İş ile İlgili Beklentiler................................................ 33 2.2.2.3. İşgören İlişkilerini Etkileyen İşveren Davranışları.... 35 2.2.2.4. Yönetimle İşgören Arasındaki İletişim...................... 36 2.2.3. Prosedürlere Güven............................................................. 37 2.3. Örgütsel Güven İle İlgili Yaklaşımlar........................................... 38 2.4. Örgütlerde Güven Modelleri......................................................... 38 2.4.1. Doğal Güven........................................................................ 39 2.4.2. Tarihi Geçmişi Bulunan Güven........................................... 39 2.4.3. Üçüncü Bireylerin Yardımcı Konumda Oldukları Güven... 40 2.4.4. Kategori Temelli Güven...................................................... 40 2.4.5. Rol Temelli Güven............................................................... 40 2.4.6. Kural Temelli Güven............................................................ 40 2.5. Örgütsel Güven İle İlişkili Diğer Kavramlar.................................. 41 2.5.1. Örgütsel Bağlılık ve Güven.................................................. 41 2.5.2. Örgütsel Adalet ve Güven.................................................... 43 2.5.3. Örgütsel İletişim ve Güven................................................... 44 3. ÖRGÜTSEL GÜVEN YARATMADA ÖRGÜT KÜLTÜRÜNÜN ROLÜ ....................................................................................................... 46 3.1. Örgüt Kültürü – Sosyalizasyon İlişkisi.......................................... 47 3.2. Örgüt Kültürü – Örgütsel Güven İlişkisi....................................... 48 4. ARAŞTIRMA....................................................................................... 55 4.1. Araştırmanın Amacı ve Kapsamı................................................... 55 4.2. Araştırmada Kullanılan Veri Toplama Teknikleri Ve Yapılan İstatistiksel Tahminler ............................................................................ 55 4.3. Araştırma Bulguları........................................................................ 57 4.3.1. Demografik Bulgular............................................................. 57 4.3.2. Güvenilirlik Analizi.............................................................. 58 4.3.3. Yöneticiye Güvene İlişkin Faktör Analizi. .......................... 59 4.3.4. Kurum Çalışanlarına Güvene İlişkin Faktör Analizi............ 61 4.3.5. Kuruma Güvene İlişkin Faktör Analizi................................ 64 4.3.6. Kurum Kültürüne İlişkin Araştırma..................................... 66 4.4. Analizler.......................................................................................... 67 5. SONUÇ.................................................................................................... 70 iii EKLER........................................................................................................ 72 KAYNAKÇA.............................................................................................. 77 ÖZGEÇMİŞ................................................................................................ 86 iv TABLO LİSTESİ Sayfa No. Tablo 1 : Örgüt Kültürünün Tarihsel Gelişimi……………………...………………... 9 Tablo 2 : Örgüt Kültürünün Çeşitleri..................….………………………………….22 Tablo 3 : Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi ve Örgütsel Değişme Süreciyle Bağlantısı…………………………………………………………….………..……….32 Tablo 4 : Güven Geliştirici İşletme Davranışlarını Öngörüleme Kuramı….………...51 Tablo 5 : Deneklerin Demografik Özellikleri…..........................................................57 Tablo 6 : Kurumda Yöneticiye Güvene İlişkin Faktör Dağılımı…………….…........60 Tablo 7 : Kurum Çalışanlarına Güvene İlişkin Faktör Dağılımı…………….……...62 Tablo 8 : Kuruma Güvene İlişkin Faktör Dağılımı…………………………….........64 Tablo 9 : Güven ile Kurumda Var Olan Güç Kültürü Düzeyi Arasındaki Farklılık...67 Tablo 10 : Güven ile Kurumda Var Olması İstenilen Güç Kültürü Düzeyi Arasındaki Farklılık..........................................................................................................................68 v