Konuşma Metni ile Konuşma Dili Farkındalığına Dönük Etkinlik Tasarımı

Abstract

Türkçe Dersi Öğretim Programında (MEB, 2019) konuşma eğitiminin amacı, ana dilinde kendini ifade edebilen, düşüncelerini doğru bir şekilde aktarabilen, konuşmaya istekli bireyler yetiştirmek şeklinde yer alır. Günlük hayatta özel günlerde, resmî konuşmalarda ve siyasetçilerin konuşmalarında sıkça yer bulan yazılı bir metni seslendirme etkinliği bu araştırmada konuşma dili farkındalığını geliştirecek bir etkinliğe dönüştürülmüştür. Etkinlik, konuşmacı öğrencilerin aktif konuşma yaptığı diğer öğrencilerin ise ellerindeki metinleri kullanarak konuşma diline odaklandığı bir tasarım olduğu için “konuşma metni etkinliği” şeklinde adlandırılmıştır. “Yazılı bir metinden okuma yapma” öğretim programında yer alırken “yazılı bir metinden konuşma yapma” öğretim programında ve ders kitaplarında yer almaz. Bu amaçla araştırmada otantik videolar kullanılmış ve bu konuşmalar transkript edilip “konuşma metni” oluşturularak öğrencilerin konuşma diline yönelik farkındalıklarını arttırmaya yönelik etkinlik tasarımı yapılmıştır. Hazırlanan etkinlikler, dört Türkçe öğretmeni tarafından sınıflarında uygulanmıştır. Uygulama yapan Türkçe öğretmenleri “konuşma metni” kavramının yer almasını; konuşma sırası görevinin olmasını ve konuşma sonrası sorularıyla konuşma dili özelliklerine dikkat çekilmesine yönelik olumlu görüş belirtmişlerdir. Öğrencilerin, konuşma metnindeki konuşma diline uygun yazıya geçirilmiş kelimelerin yazı diline göre farklılıklarını yakaladıkları tespit edilmiştir. Araştırmada sonucunda “konuşma metni” kavramının öğretim programına girmesi önerilmiştir.The purpose of speech education in Turkish Lesson Curriculum (MEB, 2019) is to raise individuals who can express themselves in their native language, convey their thoughts correctly, and are willing to speak. The activity of vocalizing a written text, which is used in special days,politicians' and offical speeches in daily life, has been turned into an activity that will improve speech language awareness in this research. The activity was named as “speech text activity” for it is a design where the speaker students actively speak, and the others focus on the language of speech using the texts they have.While “reading from a written text” is included inthe curriculum “speaking from a written text” isn’t, neither curriculum nor textbooks. For this purpose, authentic videos were used in the research, which are transcribed and “speech text” was created, and an activity was designed to increase students' awareness of the language of speech. The activities prepared were implemented by four Turkish teachers in their classes. They expressed a positive opinion about the concept of the speech text is included in the speech order task, and the post-speech questions draw attention to the features of the speech language.It has been determined that students can distinguish the words which are in written text that accordance with the language of the speech from language of writing.As a result of the research, it was suggested that the concept of “speech text” should be included in the curriculum.