Dünyevi bir "fıkıh" inşasına doğru: Reşid Rıza'nın fıkıh usulü eleştirisi ve modem fıkıh düşüncesi

Abstract

Çağdaş İslam düşüncesinin en önemli figürlerinden olan Reşid Rıza'nın ıslah düşüncesinin fıkıh ilmine nasıl yansıdığının incelendiği hu çalışmada konu, dört alt başlık dahilinde ele alınmıştır. İlk olarak müellifin klasik fıkıh usulüne yönelttiği eleştirilere değinilmiş ardından, fıkıh sahasında teklif edilen fikirler "modern fıkıh düşüncesi" kavramsallaştırması altında incelenmiştir. Burada önce müellifin modern fıkıh düşüncesinin tarihli sosyolojik zeminini oluşturan değerlendirmeleri ele alınmıştır. İctihad, taklid ve mezhep kavramlarının bütünüyle modern bir içerikle ve fıkıh dışı bir alanla irtibatlı olarak takdim edildiği bu kısmın ardından, modern fıkıh düşüncesinin felsefi zeminini oluşturan fıkıh, tahiat ve şeriat kavramlarıyla ilgili değerlendirmelerine temas edilmiş; son olarak müellifin bu düşüncesinin hukuk! zeminine değinilmiştir. Burada klasik fıkıh anlayışının usul ve füruuna alternatif olacak değerlendirmelerin temelini te§ kil eden "yeni ilkeleri (usul)" ve bu ilkelerin fıkıh ahkamına yansımasıyla ilgili müellifin düşünceleri ele alınmıştır