Vüs’at O. Bener ve Ferit Edgü’nün kurmaca Anlatılarında taşra

Abstract

1950 kuşağı yazarlarından Vüs’at O. Bener ve Ferit Edgü’nün kurmaca anlatılarında geniş bir çağrışım alanına sahip olan “taşra” önemli bir izlek olarak yer alır. Bu anlatılarda taşra yalnızca coğrafi bir mekân değil, varoluşsal kuşatılmışlıkla özdeşleşen bir kavramdır. Anlatılar benlik çatışması, toplumla uyumsuzluk ve yabancılaşma gibi ortak noktalarda buluşmakla birlikte birbirinden farklı anlatım olanaklarının kullanılmasıyla da dikkat çekmektedir. Yazarların öz yaşam öyküleri bu farklılığa zemin hazırlayan bir etkendir. İki yazar da hayatlarının belirli dönemlerinde farklı yönlerden taşrayla yakından ilişki kurmuştur. Bunun etkisiyle kurmaca anlatılarında yoğun şekilde taşra deneyimlerine dair izler bulunmaktadır. Yazarların özyaşamöyküsel niteliklerle örülü kurmaca anlatılarında taşra psikolojik ve sosyolojik olarak birbirleriyle kesişen ve birbirlerinden ayrılan pek çok yönüyle temsil edilmiştir. Vüs’at O. Bener’in Buzul Çağının Virüsü, Dost, Yaşamasız, Siyah-Beyaz, Mızıkalı Yürüyüş, Kara Tren ve Kapan; Ferit Edgü’nünse Kimse, Hakkâri’de Bir Mevsim, Eylülün Gölgesinde Bir Yazdı, Yaralı Zaman: Bir Doğu Yolculuğundan Notlar, Av, Do Sesi, İşte Deniz, Maria, Doğu Öyküleri ve Yolun Gittiği Yer adlı kurmaca anlatılarında taşranın temsil biçimleri karşılaştırmalı olarak incelenmektedir.

In the fictional narratives of Vüs’at O. Bener and Ferit Edgü, two authors of the 1950s literary generation, the concept of taşra (the rural or provincial periphery), which carries a wide range of connotations, appears as a significant motif. In these narratives, taşra is not merely a geographical space but a concept identified with existential entrapment. While the narratives converge on common themes such as identity conflict, social incompatibility, and alienation, they also stand out through their use of diverse narrative strategies. The autobiographical elements of the authors play a role in shaping this difference. Both writers, at certain points in their lives, established close relationships with taşra in different ways. As a result, their fictional works bear strong traces of provincial experience. In their autobiographically infused fictional narratives, taşra is represented in multiple dimensions—both overlapping and diverging—on psychological and sociological levels. This study offers a comparative analysis of the representation of taşra in Vüs’at O. Bener’s Buzul Çağının Virüsü, Dost, Yaşamasız, Siyah-Beyaz, Mızıkalı Yürüyüş, Kara Tren, and Kapan; and in Ferit Edgü’s Kimse, Hakkâri’de Bir Mevsim, Eylülün Gölgesinde Bir Yazdı, Yaralı Zaman: Bir Doğu Yolculuğundan Notlar, Av, Do Sesi, İşte Deniz, Maria, Doğu Öyküleri, and Yolun Gittiği Yer.