Takrir-i Sükun Dönemi’nde Türk modernleşmesinin tefrika romanlara yansımasına analitik bakış

Abstract

Takrir-i Sükun Dönemi’nde Türk modernleşmesini ele almak yeni oluşmuş Cumhuriyet ortamında, modernleşme aracı olan inkılapların otorite tarafından topluma dayatılmasının Batı modernleşme modeliyle örtüşmeyen, kendine has olması bakımından anlamlıdır. Bunun nedeni, Takrir-i Sükun Dönemi’nin Cumhuriyet sonrası bir sıkı yönetim ve sansür uygulaması olmasıdır. Takrir-i Sükun Kanunu çerçevesince, tepeden gelerek halkı modernşelmeye yönelten inkilapların topluma ne şekilde içselleştirilmeye çalışıldığı üzerinde durulmalıdır. Batı’da, 18. ve 19. Yüzyıl’da yaşanan modernleşme hareketinin kitle iletişim aracı basın ve popüler edebiyat da başat güdümleyicisi olmuştur. Takrir-i Sükun Dönemi için de aynı şeyi söylemek mümkündür. Bu nedenle, basında popüler edebiyat olarak tefrika romanlar, Türk modernleşmesinin topluma yansıtılması bağlamında önemlidir ve çalışmamızın da odak noktasıdır. Bu bağlamda, bu çalışma, vaka analizi yoluyla 1925-1928 yılları arasında yayımlanan zamansal düzeni içinde Leyla, Sokak Kızı, Aşk Yarışı ve Sodom ve Gomore adlı dört tefrikadaki, kimlik, toplumsal olaylar ve sorunlar konuları çerçevesinde popüler edebiyat özellikleri bakılarak, modern bir toplumsal belleğin ne şekilde oluşturulmaya çalışıldığını saptamaya yöneliktir.

Considering Turkish modernisation in the period of “Maintenance of Order of Law” is important as it is quite different from the West’s modernisation model as the revolutions, which are the devices of modernisation, were forced upon the public by the political authority. The significance of this is, the “Maintenance of Order of Law” being a period during which order of law and censorship were applied. Within the period of “Maintenance of Order of Law”, the way of how to make the public accept the revolutions that lead them to modernisation needs to be emphasized. The modernisation experienced in the West in the 18th and 19th centuries used the press as its mass communication device and the popular literature as its prime driving force. It is proper to say the same for the period of “Maintenance of Order of Law”. Owing to this, popular literature in the press is important regarding the imposition of the Turkish modernisation to the society and is the focus of this study. Thus, this study aims to determine how a modern society is attempted to be formed by studying the subjects of identity, social events and problems via a case study of chronologically published Roman-Feuilletons, titled Leyla, Sokak Kızı (Street Girl/ Prostitute), Aşk Yarışı (Love Race) and Sodom ve Gomore (Sodom and Gommorah), between the years 1925 and 1928.