Yolsuzluğun yatırım niyetindeki etkisinde iş yapma kolaylığının rölü : Demokratik Kongo Cumhuriyetine yönelik bir araştırma

Abstract

Küreselleşme, işletmelere ulusal sınırların ötesine genişleme fırsatları sunmuş ve bu nedenle birçok işletme küresel açılımları değerlendirmektedir. İşletmeler, yurtdışında faaliyet gösterecekleri ülkeyi seçerken çeşitli faktörleri göz önünde bulundurmaktadır. Bu faktörler arasında, Dünya Bankası tarafından yayımlanan İş Yapma Kolaylığı Raporu ve Uluslararası Şeffaflık Örgütü tarafından her yıl yayımlanan Yolsuzluk Algısı Endeksi bulunmaktadır. Bu raporlar, risklerin ve kurulum maliyetlerinin değerlendirilmesine yardımcı olduğu için işletme yöneticileri için son derece önemlidir. Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün 2023 yılı raporuna göre, Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) dünyada yolsuzluk oranı en yüksek 15. ülke olarak belirtilmektedir. Ayrıca, Dünya Bankası'nın 2020 yılı raporuna göre, KDC, 190 ülke arasında 183. sırada yer alarak dünyada iş yapmanın en zor olduğu 7 ülkeden biri olarak kabul edilmektedir. Araştırmanın amacı, literatüre dayanarak yolsuzluğun yatırım niyeti üzerindeki etkisini incelemek ve bu etkide iş yapma kolaylığının rolünü araştırmaktır. Araştırmanın örneklemi, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilmiş ve 962 katılımcıdan oluşmuştur. Veri toplama yöntemi olarak, Mart 18 - Haziran 29, 2024 tarihleri arasında online anket kullanılmıştır. Toplanan veriler, yol (path) analizi ile incelenmiş ve yolsuzluk, iş yapma kolaylığı ve yatırım niyeti arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Veri toplama aracı olarak yolsuzluk algısı, algılanan iş yapma kolaylığı ve yatırım niyeti ölçekleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, yolsuzluk algısının yatırım niyeti ve algılanan iş yapma kolaylığının boyutlarından algılanan azınlık yatırımcıların haklarının korunması ile iflas çözümü kolaylığı üzerinde doğrudan pozitif bir etkiye sahip olduğu, buna karşın algılanan işe başlama ve tapu siciline kayıt kolaylığı üzerinde negatif bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, algılanan iş yapma kolaylığının yatırım niyetini dolaylı olarak etkilediği, bu etkinin özellikle algılanan azınlık haklarının korunması ve iflas çözümü kolaylığı üzerinden gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bulgulara dayalı olarak, yolsuzlukla mücadele stratejilerinin geliştirilmesi ve iş yapma kolaylığını artırıcı düzenlemelerin yatırım niyetini olumlu yönde güçlendireceği önerilmektedir.

Globalization has provided businesses with opportunities to expand beyond national borders, and as a result, many companies are evaluating global expansion opportunities. When selecting a country to operate in abroad, businesses consider various factors. Among these are the Ease of Doing Business Report published by the World Bank and the Corruption Perceptions Index published annually by Transparency International. These reports are extremely important for business managers as they help assess risks and setup costs. According to the 2023 report by Transparency International, the Democratic Republic of Congo (DRC) is ranked as the 15th most corrupt country in the world. Additionally, according to the World Bank's 2020 report, the DRC is ranked 183rd out of 190 countries, making it one of the seven most challenging countries in the world for doing business. The aim of this research is to examine the impact of corruption perception on investment intention based on the literature, and to investigate the role of ease of doing business in this effect. The study sample was selected using a convenience sampling method and consists of 962 participants. The data collection method used was an online survey, conducted between March 18 and June 29, 2024. The collected data were analyzed using path analysis to evaluate the relationships between corruption perception, ease of doing business, and investment intention. The data collection tools used were scales measuring corruption perception, perceived ease of doing business, and investment intention. The research found that corruption perception has a direct positive effect on investment intention and on specific dimensions of the perceived ease of doing business, particularly the perceive ease of protection of minority investors' rights and resolving insolvency. However, it was also found that corruption perception has a negative effect on the ease of starting a business and the ease of registering property. Additionally, the perceived ease of doing business indirectly influences investment intention, with this effect occurring primarily through the perceived ease of protection of minority rights and the ease of resolving insolvency. Based on the findings, it is recommended to develop anti-corruption strategies and implement reforms that improve the ease of doing business, as these can positively strengthen investment intentions.