Non-refoulement principle in a changing european legal enviroment with particular emphasis on Turkey, a candidate country at the external borders of the eu

Abstract

Non-Refoulement Devletlere kendi topraklarında bulunan bireyleri zulme uğrama riski altında oldukları bölgelere göndermeme yükümlülüğü yükleyen bir ilkedir. Söz konusu kural öncelikle iltica hukuku belgeleri içerisinde ortaya çıkmış olmakla birlikte, yakın zamanlarda insan hakları hukuku belgeleri altında da korunmaya başlanmıştır. Diğer yandan Avrupa Birliği Devletleri kendilerinden sığınma talebinde bulunan mültecilerin sayısındaki son yirmi yılda gerçekleşen artış karşısında giderek bu alanda daha sınırlayıcı kanunlar kabul etmişler, bu nedenle de non-refoulement ilkesini düzenleyen uluslararası iltica hukuku ve insan hakları hukuku belgelerinde yer alan yükümlülüklerinin kıskacında kalmışlardır. Söz konusu konular beş yıllık bir geçiş döneminde tüm temel iltica kanunlarının uyumlaştırılmasını öngören Amsterdam Andlaşması ile birlikte Avrupa Topluluğu zeminine taşınmıştır. Topluluk içerisindeki anılan gelişmeler mültecilerin geçiş güzergahı üzerinde bulunan ve de Avrupa Birliği’nin sınır komşusu ve bir aday ülke olan Türkiye için önemli sonuçlar doğurmaktadır. Nitekim, Türkiye mevcut transit ülke konumunu terk ederek kendi iltica hukuku sistemini geliştirmeye zorlanmaktadır. Türk hükümeti ilk aşamada istekli görünse de, kısa bir süre sonra bu konudaki reform sürecinin, ağırlıklı olarak konunun yük paylaşımı konusundaki özellikleri sebebiyle, insan hakları hukukunun diğer birtakım alanlarında olduğundan çok daha zorlu olduğu görülmüştür. Bu anlamda Türkiye’nin önündeki en önemli engel Avrupa Birliği Müktesebatı’nda yer alan ve mülteci yükünü transit ülkelere kaydırma fonksiyonunu gören düzenlemelerdir. Elinizdeki çalışma Türkiye’nin gerek iltica hukuku gerekse insan hakları hukuku belgelerinden kaynaklanan sorumluluğunun sınırlarını belirleme, Avrupa Birliği hukuku içerisindeki gelişmeleri gözlemleme, bunların Türk hukuku üzerindeki etkilerini değerlendirme ve nihayet bu alanda karşılaşılan sorunlara çözümler önerme amacını taşımaktadır.Non-refoulement is a rule that imposes States the obligation not to return a person to any territory where he/ she is likely to encounter persecution. This rule has emerged under the asylum law instruments and subsequently incorporated into human rights treaties. The EU Member States responded to the increase of asylum seekers in the last two decades by introducing more restrictive laws that put them in a state of limbo for keeping up with their existing legal obligations under asylum law and human rights law. These issues were carried to the Community level by the Treaty of Amsterdam which set forth a five year transition period through which all fundamental asylum laws were harmonized. Being a major transit country for asylum seekers and migrants in the region and a candidate State at the external borders of the EU, these developments brought new challenges for Turkey. In this respect, Turkey is being forced to change its role as a transit country for refugees and develop its own asylum system. On the other hand, despite its willingness to move forward, Turkish authorities soon realized that reforming its laws in this area was more difficult than some other fields of human rights law to a great extent, due to the burden sharing concerns peculiar to this area. In this regard, burden shifting instruments of the EU asylum acquis appear as the biggest obstacle before Turkey to carry out an overall reform process. This study purports to set forth the scope of obligations of the Republic under both asylum law and human rights law instruments, observe the developments in the European Union and assess their effects on the Turkish law and offer solutions for the problems encountered.